علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٥٥ - درنگی در مفاد روایی و تفسیری آیه «یا لَیتَنی کُنتُ تراباً»
و میگفت: «والله ما أشبع و انما أعیا» و این خود نعمتی است که هر پادشاهی آرزوی آن
را دارد![١]
حذف حدیث بدون اشاره به آن
یکی از اقسام پنهانکاری مکتب خلفا حذف تمام حدیث از سنت پیامبر٦، بدون اشاره به مورد حذف شده است؛ چنان که ابن هشام، صاحب کتاب السیره النبویه انجام داده است. او که كتاب خود را از سیره ابن اسحاق به روایت بكایی گرفته است، در باره شیوهاش مینویسد:
من برخی از نوشتههای ابن اسحاق را در این كتاب نیاوردم و از آوردن چیزهای كه از مقام حدیث میكاهد و مردم گفتنش را دوست ندارند، خودداری نمودم![٢]
یکی از آن مواردی كه وی از سیره ابن اسحاق حذف كرده است، خبر دعوت
رسول خدا٦ از بنی عبدالمطلب، به هنگام نزول آیه )و انذر عشیرتك الاقربین( است
كه طبری آن را به سند خود از ابن اسحاق نقل کرده است. ابن هشام این خبر و اخبار
بسیار دیگری را كه به قول خودش مردم از شنیدن آنها ناراحت میشدند، حذف نمود.
از این رو، سیره ابن اسحاق به دست فراموشی سپرده شد و همه نسخههای آن نایاب گردید و به جای آن سیره ابن هشام به شهرت رسید و از معتبرترین كتب سیره نزد مکتب
خلفا گردید.[٣]
دانش رجال
شناخت احوال راویان و رجال حدیث، یکی از مهمترین مباحث دانشهای حدیثی است که از دیر باز تا کنون مورد توجه محدثان و حدیث پژوهان اسلامی بوده است. این موضوع در آثار علامه عسکری نیز جایگاه مهمی داشته، پیوسته گوشهای از مباحثات ایشان را به خود اختصاص داده است؛ چنان که معرفی شخصیت «سیف بن عمر» _ که در بازشناسی هویت «عبد الله بن سبا» و صد و پنجاه صحابی دیگر نقشی اساسی داشت _ از مسائلی است که در کتاب معالم المدرستین مورد بازخوانی قرار گرفته است.
شخصیت شناسی سیف بن عمر
یکی از مهمترین دستاوردهای علامه عسکری در زمینه مطالعات رجالی،
[١]. مانند آنکه از قول زید بن ثابت نقل کردهاند که گفت: «رسول خدا٦ ما را از نوشتن حدیثش نهی کرد و نوشتههای ما را از بین برد» (المسند(ابن حنبل)، ج٣، ص١٢).
[٢]. معالم المدرستین، ج٢، ص٢٧١.
[٣]. «اللهم لاتجعل قبری وثناً لعن الله قوماً اتّخذوا قبور أنبیائهم مساجد» (ر.ک: المسند(ابن حنبل)، ج٢، ص٢٤٦).