منتخب المسائل - الحكيم، السيد محمد سعيد - الصفحة ١٨٣ - چهارم جواهرات دريائى

مكاسب، يعنى از درآمد حاصله از كسب، كار، تجارت، زراعت، اجير شدن، گردآورى اشياء مباح و امثال آنها، اضافه بماند، خمس واجب مى شود.

(مسأله ٩٢٥) چيزى كه از طريقى غير از كسب، مانند هبه (بخشش)، حقوق شرعى، سود حاصله از اموال وقفى، مال الوصيّه، مهريّه، ارثى كه- به جهت دور بودن خويشاوندى- غير منتظره بوده، چيزى كه در طلاق خلعى گرفته مى‌شود وامثال آنها خمس دارد.

(مسأله ٩٢٦) ميراثى كه از خويشاوند نزديك به ارث مى‌رسد خمس ندارد.

(مسأله ٩٢٧) چيزى كه خمس آن پرداخت شده و چيزى كه خمس نداشت، مانند ميراثهاى معمولى، اگر افزايش پيدا كند و اين افزايش به آن متّصل باشد و عرفا با آن يكى باشد، خمس ندارد، مانند درختى كه بزرگ شود و حيوانى كه فربه گردد، هرچند اگر آنها را بفروشند، باز هم خمس ندارد.

(مسأله ٩٢٨) چيزى كه خمس آن داده شده و يا خمس نداشت، اگر چيزى به آن افزوده شود كه جدا از آن باشد و عرفا با آن يكى نباشد، خمس دارد، مانند ميوه درخت، پشم، شير و بچه حيوان، اگر چه در مثل ميوه و پشم هنوز نچيده باشند ومتّصل به درخت و حيوان باشند.

(مسأله ٩٢٩) جنسى كه براى تجارت خريدارى كرده و خمس آن را پرداخت نموده، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد، افزايش قيمت آن از منافع سال فروش محاسبه مى‌شود و خمس واجب مى شود.

(مسأله ٩٣٠) چيزى كه به ارث غير منتظره يا هديه به دستش رسيده، اگر قيمتش بالا رود و به قيمت بالا آن را بفروشد، خمس ندارد.

(مسأله ٩٣١) چيزى كه خمس بر آن تعلّق گرفته، اگر افزايش پيدا كند، خواه متصل يا منفصل باشد، بر اصل و زياده خمس واجب مى‌شود، و اگر بعدا كاهش پيدا كند، مثلًا حيوان لاغر شود، خمس نقص را نيز ضامن است.

(مسأله ٩٣٢) چيزى كه خمس بر آن تعلّق يافته، اگر قيمتش در بازار كم يا زياد