مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٢ - عوامل مؤثر در نشاط علمی زمان امام صادق علیه السلام

باشد، هرجا که احتمال میدهید میروید و تمام حواستان به این است که گوشه و کنار را نگاه کنید ببینید آیا میتوانید گمشدهتان را پیدا کنید. از بهترین و افتخارآمیزترین تعبیرات اسلامی یکی همین است: حکمت گمشده مؤمن است، هرجا که پیدایش کند میگیرد ولو از دست یک مشرک؛ یعنی تو اگر مالت را، گمشدهات را در دست یک مشرک ببینی آیا میگویی من کاری به آن ندارم، یا میگویی این مال من است؟ امیرالمؤمنین میفرماید: مؤمن علم را در دست مشرک عاریتی میبیند و خودش را مالک اصلی، و میگوید او شایسته آن نیست، آن که شایسته آن است من هستم.

برخی مسأله تسامح و تساهل نسبت به اهل کتاب را به حساب خلفا گذاشتهاند که «سعه صدر خلفا ایجاب میکرد که در دربار آنها مسلمان و مسیحی و یهودی و مجوسی و غیره با همدیگر بجوشند و از یکدیگر استفاده کنند» ولی این سعه صدر خلفا نبود، دستور خود پیغمبر بود. حتی جرجی زیدان این مسأله را به حساب سعه صدر خلفا میگذارد. داستان سیدرضی را نقل میکند که سید رضی- که مردی است در ردیف مراجع تقلید و مرد فوق العادهای است و برادر سید مرتضی است- وقتی که دانشمند معاصرش «ابو اسحق صابی» [١] وفات یافت قصیدهای در مدح او گفت [٢]: