جناب آقاى قائنى درخواست مى كنيم راجع به اين موضوع و اين عنوان مسئله سخن گفته و بيان كنند كه مقصود ايشان از اقتضا و فعليت چيست و آيا اقتضا و فعليت در اين عنوان قسيم يكديگر هستند و يا قابل بازگشت به يك ديگر مى‌باشند؟ و آيا اين نظريهاى كه ايشان ارائه كردهاند در كلام بزرگان و لو به صورت اجمالى براى نخستين بار در اين شكل مطرح شده است؟

استاد قائنى‌

بسم الله الرحمن الرحيم‌

اصطلاح اقتضائيّت و فعليّت در احكام در كلمات بزرگان تكرار شده است اما به معانى مختلف و آنچه مقصود ما از اين اصطلاح است گرچه ممكن است تناسب با برخى از موارد از اصطلاح اين بزرگان داشته باشد، اما در حقيقت متفاوت است.

فعليت و اقتضا به معانى مختلف در اصطلاح به كار رفته است، از جمله حكم اقتضائى در مقابل حكم فعلى كه منظور، وجود مقتضى براى حكم، اما با فرض وجود مقتضى علم به آن حكم، منشأ فعليّت حكم نخواهد بود، اين فعلى و اقتضائى، اصطلاحى است از مرحوم آخوند خراسانى كه در بحث جمع بين حكم واقعى و ظاهرى مطرح كرده و در واقع احكامى است كه حتى علم به آنها، منشأ فعليت آنها نيست، چرا كه اينها اقتضائى هستند، بلكه فعليت اين احكام مُحَّول به عصر ظهور حضرت بقيه الله سلام الله عليه است و از برخى روايات‌