نشست علمى - مركز فقهى ائمه اطهار(ع) - الصفحة ٣٧ - ويژگىهاى مكتب اصولى حوزه علميه قم
دكتر حسن امامى تازه منتشر شده بود. قبل از ايشان دو كتاب حقوقى ديگر نوشته شده بود يكى به نام مرحوم حائرى شاه باغ در شرح قانون مدنى كه آن هم مباحثه مرحوم حاج شيخ عبدالكريم بود و يك فقيهى نوشته بود، توجهى نمىكردند. ديگرى هم كتاب مرحوم شايگان بوده است.
شما اين موضوع را شنيدهايد كه مرحوم آقاى سيد محمد باقر صدر يكى از ابتكاراتش اين است كه قاعده قبح عقاب بلا بيان را منكر است و مىگويد قاعده قبح عقاب بلا بيان عقلى نيست. اين مطلب در تقريراتى كه سيد محمد هاشمى نوشته، آمده است. در حالى كه در قم قبل از مرحوم آقاى داماد پذيرفته كه اين قاعده، عقلى است.
مرحوم آقاى داماد در المحاضرات قضيه را كاملًا عرفى مطرح كرده و مىگويد قبح عقاب بلا بيان مخصوص زمانى است كه مولا امكان بيان برايش باشد. اگر مولا برايش امكان بيان نباشد و عبد بداند كه مولا خيلى چيزها مىخواهد كه به دلايلى نمىتواند بگويد، مثل اينكه مولا در زندان باشد يا دستهايش بسته باشد در اين صورت قاعده قبح عقاب بلا بيان راه ندارد و اين سبك باز هم سبك آقاى بروجردى و ديگران است، امام خمينى در تهذيب الاصول بيشتر مباحث را اجتناب مىكند از استدلالات عقلى و مىگويد عرفى است. اما آقا سيد محمد باقر صدر كاملًا تحت تأثير علوم روز قرار گرفته است.
اين از شعارهاى مدرن حقوق روز است كه جهل به قانون رافع