پس بحث ما اين است كه اولًا از قواعدى كه استفاده سياسيش رايج نيست بتوانيم استفاده سياسى كنيم و ثانياً قواعد ديگرى را استخراج كنيم؛ اين نكته را دقت بفرماييد، هيچ كدام از فقهايى كه در بحث قواعد فقه كار كرده‌اند نگفته‌اند قواعد فقه همين است. قواعد فقه دامنه زيادى دارد به خاطر اينكه در منابع فقهى در طول هزار سال و در طول آينده‌اى كه ما از آن منابع فقهى استفاده مى‌كنيم ممكن است قوانين ديگرى استخراج بشود. پس وظيفه دوم ما به عنوان فقها و حوزويان استخراج قواعد جديد از منابع فقهى است. وقتى فقيه قواعد جديد را استخراج و مستند به منابع شرعى نمايد، مى‌تواند كمك زيادى به حاكم و حكومت كند.

در هر قاعده‌اى به چند نكته بايد دقت كنيم. اولًاقاعده را تبيين كنيم، ثانياً مستندسازى كنيم و ثالثاً گستره قاعده را بررسى كنيم؛ اين سه وظيفه فقهاست، يعنى وظيفه فقهاست كه تبيين كند، مستندسازى كند، گستره قاعده را هم مشخص كند.

نكته اين است كه ما بايد از قواعد موجود بازيافت سياسى داشته باشيم تا بتوانيم براى حكومتمان قواعد و مقرراتى را كشف كنيم. شهيد مطهرى جمله جالبى دارند كه مى‌فرمايند فقها از اوفوا بالعقود كه يك جمله در قرآن آمده است، دهها و صدها بار در كتابهاى فقهى‌شان استفاده كرده‌اند اما از بحث عدالت كه دهها آيه قرآن است يك قاعده فقهى درست‌