پرسشى كه از جناب آقاى دكتر علوى مى‌كنيم اين است كه وضعيت قوانين و رويه‌ى دادگاه‌ها در اين ارتباط چيست؟ آيا مطابق با فقه هست يا نه؟ اگر نيست اينها را توجيه كنيد.

دكتر علوى‌

هنوز بحث عمده فقه ما انجام نشده است، البته بحث قانونى‌اش را اگر فرصت بود عرض مى‌كنم، آنچه كه بحث عمده است بحث تشخيص مادر است، همانطور كه فرمودند ما بايد در موردى كه جريان توليد مثل با دخالت شخص ثالثى انجام بگيرد مشخص كنيم مادر چه كسى است؟ البته همانطور كه فرمودند و درست هم هست، ما بايد ببينيم كه مفهوم لغوى ام يا مادر يا ملاك مادر بودن چيست؟ مستحضريد كه فتاواى شرعيه منزّل بر مفاهيم عرفيه است اما منزل بر مفاهيم عرفيه‌ى زمان نزول آيات و صدور روايات است يعنى آنچه را كه اهل عرف آن زمان متبادر به ذهن‌شان بود، موضوع حكم شرعى است نه آنچه را كه تغيير در مفهوم در اثر يا گذر زمان ايجاد مى‌شود. معناى مستحدث، موضوع حكم شرعى نيست همانطورى كه فقها در