بايد آشنا به سيستم‌هاى حقوقى مقابل باشد همانطورى كه علامه حلى شيخ طوسى و آيت الله بروجردى آشنا بودند. نوشته‌هاى آيت الله بروجردى نشان مى‌دهد كه ايشان كاملًا آشنا بوده به مكتب‌هاى فقهى مالكى، شافعى و ... كه امروز در زمان ما آنها يك مكتب هستند و مكتب‌هاى ديگرى هم در دنيا هست كه در بحثهاى آينده خدمتتان عرض مى‌كنم.

اين منهج مرحوم آقاى بروجردى يعنى فقه مقارن روشى است كه هر كس اين روش را دنبال كرده موفق بوده است.

تفسيرى كه مرحوم آقاى بروجردى از اجماع داده است، باز مختص خود آقاى بروجردى است. من عقيده دارم كه ايشان آغاز يك اجتهادى را در قم بنا نهاده كه تفسيرش در مصر شروع شد من امسال مصر بودم و يك هفته روى اين قضيه كار كردم ديدم تأثيرى كه مرحوم آقاى بروجردى در قم گذاشته، اثرش در مصر هويدا شده است. بعد از كارى كه ايشان در قم كرده و روشى كه براى حوزه قم و براى فضلاى قم طرح كرده كه فقه شافعى، مالكى، حنبلى و ... را مورد توجه قرار دهند، در مصر هم توجه به فقه جعفرى و ... شده است. اين تأثيرى است كه از قم شروع شده و اين دامنه گستره منهج اصولى قم است.

البته بايد به نقاط مثبت و منفى توجه داشت. زمانى كه آقاى بروجردى در قم اين روش فقه مقارن را مطرح كرده است چنين روشى در حوزه سامرا و نجف مطرح نبوده است يعنى‌

مكتبهاى اصولى و مكتبهاى فقهى تطبيقى مطرح نمى‌شده است.