نشست علمى - مركز فقهى ائمه اطهار(ع) - الصفحة ٣٤ - ويژگىهاى مكتب اصولى حوزه علميه قم
آيت الله العظمى بروجردى در بيشتر مباحث چه در اصول و چه در فقه توجه داشتهاند كه اول بايد بدانيم مكتبهاى عامه چه مىگفتهاند. چون فقه شيعه توجه به فقه عامه داشته است [١] و روايات شيعه را بايد با توجه به فقه عامه معنا كرد. چرا امام (ع) اين عبارت را در اينجا گفته و اين گونه جواب داده است؟ اگر فقيه محيط فقهى آن وقت را بداند، مىفهمد كه اين عبارت را چطور بايد معنا كرد.
به عقيده بنده در قرن هشتم و قبل از ايشان شيخ طوسى در كتاب خلاف اين كار را كرده است. خلاف يك فقه تطبيقى است، ولى اين كار شيخ طوسى فراموش شده تا علامه حلى در قرن هشتم كه تذكره را مىنويسد. به عقيده بنده قوت علامه حلى در زمان خودش به اين بوده كه آگاه به مكتبهاى حقوقى روز بوده است. بنده عقيده دارم كه قدرتى كه علامه حلى و شيخ طوسى داشته تحت بركت آشنايى به مكتبهاى مقابل است. شيخ طوسى كه قوىترين فقيه ما از اول تا قرن هشتم است و بعد از او محقق و علامه حلى امتيازشان به آشنايى به سيستمهاى حقوقى اجنبى بوده است. سيستم حقوقى اجنبى براى علامه سيستم حقوقى اهل سنت است. امروز اگر كسى
بخواهد قدرت فقهى قوى پيدا كند به نظر بنده يك مقدارى
[١]. چنين تعبيرى از ايشان معروف است كه يك مقدارى از فقه شيعه (حالا اين تعبيرى را كه از ايشان نقل مىكنند من چون با واسطه شنيدهام نمىخواهم بگويم) حاشيهاى بر فقه عامه است.