تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٤٩ - شأن نزول

٥- این سوره ابتدا حکم ظهار را بیان می‌کند، سپس حال کسانی را که خدا و رسول را دشمن می‌دارند بازگو می‌نماید. آن گاه به جریان تبانی بر علیه پیامبر می‌پردازد. در قسمت چهارم ادب جلوس در مجالس را روشن می‌کند، در نوبت پنجم حضور در محضر رسول اللَّه صلّی اللَّه علیه و آله و وجوب صدقه و نسخ آن بیان می‌شود.
آن گاه به حال منافقان می‌پردازد که با کفار بر علیه مؤمنان همکاری می‌کردند و در آخر می‌فرماید: عامل اتحاد، و جدایی مکتب و عقیده است، مؤمن دشمن کافر است و لو پدر و مادرش بوده باشد، علی هذا معلوم می‌شود که علل متعددی سبب نزول سوره بوده است.

شأن نزول

٦- در رابطه با مطالب سوره شأن نزولهای متعدد نقل شده که به تدریج در محل خود گفته خواهد شد نخستین شأن نزول درباره ظهار و آیات اول سوره است.
در مجمع البیان فرموده: زنی از انصار از قبیله خزرج که نامش خوله دختر خویلد یا دختر ثعلبه بود شوهری داشت به نام اوس بن صامت.
او زن زیبایی بود، شوهرش او را در حال سجده دید که نماز می‌خواند و تحریک شد، بعد از نماز از وی مقاربت خواست، زن امتناع نمود، اوس در خشم شد و گفت: «انت علی کظهر امی»: تو بر من مانند پشت مادرم هستی.
این سخن طلاق اهل جاهلیت بود، با گفتن این سخن زن را طلاق می‌دادند و زن برای همیشه حرام می‌شد اوس از گفته خویش پشیمان شد و به زنش گفت:
گمان می‌کنم که بر من حرام شدی. زن گفت: اینطور نگو، پیش رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله برو و مسئله را از او سؤال کن گفت: من از آن حضرت شرم دارم.