تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٢٧٨ - شرحها

لئیم معروف به لئامت، آدم شرور و نانجیب گفته‌اند، ظاهرا منظور لئیم و شرور است.
سنسمه: و سم: علامت گذاشتن «سمه»: علامت.
خرطوم: بینی. از مفردات به دست می‌آید که در اصل به معنی بینی فیل می‌باشد، استعمال آن در انسان به علت تحقیر و تقبیح است، زمخشری نیز استعمال آن را در انسان دال بر استخفاف می‌داند.

شرحها

در این آیات می‌فرماید: قسم به قلم و نوشته‌ها، تو دیوانه نیستی این سخنان که می‌گویی از طریق نبوت است و در مقابل این فشارها پاداش بی‌پایان خواهی داشت و نه تنها دیوانه نیستی بلکه دارای خلق عظیمی از انسانیت و کمال می‌باشی با مکذبین نبوت اصلا سازش مکن که آنها می‌خواهند وحی الهی جدّی گرفته نشود و از آدمهای عاری از اخلاق حسنه دور باش که ثروت و اولادشان آنها را به تکذیب آیات خدا واداشته است.
١ و ٢- ن وَ الْقَلَمِ وَ ما یَسْطُرُونَ ما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّکَ بِمَجْنُونٍ.
منظور از «نعمة» نبوت است، باء به معنی سبب یا مصاحبت می‌باشد، یعنی تو بدلیل نبوت پروردگارت، دیوانه نیستی، به عبارت دیگر نبوت تو هر گونه جنون و اختلال عقل را نفی می‌کند و گرنه خدا به تو رسالت نمی‌داد، نظیر:
فَذَکِّرْ فَما أَنْتَ بِنِعْمَةِ رَبِّکَ بِکاهِنٍ وَ لا مَجْنُونٍ طور/ ٢٨، علی هذا، بِنِعْمَةِ رَبِّکَ قید نفی است.
تناسب قسم با مقسم به ظاهرا آنست که: اگر مشرکان قلم به دست گیرند و سخنان تو را بنویسند، خواهند دید که از دیوانه این سخنان ساخته نیست،