تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٩٩ - شرحها

شرحها

خلاصه آیات فوق چنین است: رسول خدا شب به عبادت برخیزد، زیرا عبادت شب سازنده‌تر و مؤثرتر است و برای تحمل شدائد مفید می‌باشد، تلاش زیاد روزانه مانع از خلوت با خداست، خودت را برای خدایت خالص گردان، خدایی که شرق و غرب خاص اوست و خدایی جز او وجود ندارد.
١ و ٢- یا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ قُمِ اللَّیْلَ إِلَّا قَلِیلًا.
نقل است که به وقت آمدن وحی، آن حضرت لباس بر خود پیچیده و خوابیده بود لذا خطاب یا أَیُّهَا الْمُزَّمِّلُ رسید این خطاب برای تحقیر و یا تحسین نیست احتمال دارد که از ثقل وحی قبلی، آن حضرت لباس بر خود پیچیده بوده تا کمی آرام گیرد، بعضی آن را «ای حامل و عهده‌دار اثقال نبوت» گفته‌اند که با معنای کلمه تناسب دارد.
در جوامع الجامع آمده: آن حضرت وارد محضر خدیجه شد و از ناراحتی سنگین شده بود و فرمود: «زملونی» در آن حال جبرئیل ندا کرد یا ایها المزمل.
مراد از قُمِ اللَّیْلَ قیام برای نماز و عبادت است، «الا قلیلا» استثناست از لیل، یعنی همه شب جز کمی از آن را به عبادت برخیز.
٣ و ٤- نِصْفَهُ أَوِ انْقُصْ مِنْهُ قَلِیلًا أَوْ زِدْ عَلَیْهِ وَ رَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِیلًا نصفه بدل است از «اللیل» یعنی «قم نصف اللیل»، ضمیر «منه- علیه» راجح به نصف است، بعضی «نصفه» را از «قلیلا» بدل گرفته‌اند، معنی در هر دو