تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٢٨ - نظری به سوره مبارکه

سوره معارج

اشاره

ظاهرا ملفقا نازل شده و چهل و چهار آیه است

نظری به سوره مبارکه

١- در مقدمه تفسیر گفته شد: معارج هفتاد و نهمین سوره است که بعد از سوره حاقه در مکه نازل گردید ولی مضمون قسمتی از آیات آن حکایت از مدنی بودن و قسمتی حکایت از مکی بودن را دارد، مثلا آیات فَما لِ الَّذِینَ کَفَرُوا قِبَلَکَ مُهْطِعِینَ ...
/ ٣٦ تا آخر سوره به حال منافقان شباهت دارد و می‌دانیم که جریان منافقان در مدینه بوده است، اطلاق کلمه «کفروا» به منافقان در جای دیگر نیز آمده است نظیر: وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ کَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ ... توبه/ ٥٤ و نیز سه آیه از اول سوره که بنا به روایات شیعه و اهل سنت در مدینه نازل است علی هذا باید گفت: آیات این سوره مکی و مدنی هر دو است که به دستور حضرت رسول صلّی اللَّه علیه و آله با هم ترکیب و به صورت یک سوره در آمده است و نیز می‌شود گفت:
همه آن مدنی است و در اثر ارتداد نعمان بن حارث یا نضر بن حارث مطالب آن شبیه مطالب سوره‌های مکی شده است، چنان که در شأن نزول خواهد آمد.
٢- عدد آیات آن در قول قارئان شامی چهل و سه و در قول دیگران از جمله قرائت کوفی چهل و چهار است، زیرا که در قرائت کوفی و دیگران آیه چهارم در «الف سنة» تمام می‌شود اما در قرائت شامی تا صَبْراً جَمِیلًا ادامه می‌یابد به نقل تفسیر خازن عدد کلمات آن دویست و بیست و چهار و حروف آن نهصد و بیست و نه است و اللَّه اعلم.