تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ٣٤٠ - شرحها

شرحها

در این آیات علّت اهل بودن و علّت پشت کردن به دعوت انبیاء ذکر شده و آن هلوع و کم صبر و پر طمع بودن انسانست و آن گاه عواملی که جلو مفسده‌های هلوع بودن را می‌گیرد بیان شده است.
١٩- ٢١- إِنَّ الْإِنْسانَ خُلِقَ هَلُوعاً إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً وَ إِذا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعاً در اینجا سه مطلب هست اول اینکه انسان حریص و کم صبر خلق شده و این به صلاح اوست، زیرا جزع در مقابل بلاها و مرضها، سبب آن می‌شود که انسان خویش را از عوامل بدبخت کننده دنیا و آخرت حفظ کند، و حریص بودن وادارش می‌نماید که موهبتها و نعمتهای دنیا و آخرت را به طرف خود بکشد و اگر این چنین آفریده نمی‌شد ظلم بود و به حکم الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْ‌ءٍ خَلَقَهُ سجده/ ٧ خدا هر چه آفریده نیک آفریده است حتی ملکه وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَیْرِ لَشَدِیدٌ عادیات/ ٨.
دوم: اگر هلوع بودن از حد خود تجاوز کند و انسان با رسیدن ضررهای بدنی و مالی، چنان جزع و بی‌تابی کند که معیارهای توحید و حق پرستی را از دست بدهد و برای ترمیم ضررهای خود حق را زیر پا گذارد و حلال و حرام را نادیده گیرد، از آن طرف اگر با رسیدن خیر و ثروت و مقام، چنان منوع و بخیل باشد که عزت خویش را در ذلت دیگران ببیند و همه چیز را برای خودش بخواهد چنین کسی مصداق أَدْبَرَ وَ تَوَلَّی وَ جَمَعَ فَأَوْعی شده و اهل آتش خواهد بود.