تفسيراحسن‌الحديث - قرشی، سید علی اکبر - الصفحة ١٥٤ - شأن نزول

مدبر و توانا و حکیم بودنش سبب شده که در میان امیین پیامبری از خودشان را بفرستد تا مردم هدایت شوند.
ارسال رسل و انزال کتب آن وقت مفید خواهد بود که مورد عمل واقع شود و گرنه انسان نظیر الاغی خواهد بود که به او کتاب بار کرده باشند چنان که حساب تورات و بنی اسرائیل همین است.
یهود نمی‌توانند: بگویند: ما چه به تورات عمل کنیم تا نکنیم عزیز خدا هستیم اگر راست می‌گویند مرگ را آرزو کنند که به طرف خدا روند.
ای اهل ایمان نماز جمعه را پیوسته بپا دارید، متأسفانه وقتی که تجارت یا لهوی پیش آید آن را بر نماز خواندن ترجیح می‌دهند.

شأن نزول

در تفسیر علیّ بن ابراهیم قمی نقل شده: رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله روز جمعه بر- مردم نماز می‌خواند، کاروانی از شام که طعام حمل می‌کرد داخل مدینه شد، جمعی در پیشاپیش آن دف و سائر اسباب لهو می‌نواختند (تا مردم از ورود کاروان مطلع گردند) در نتیجه مسلمانان صفوف نماز را خالی کرده و به تماشای آن رفتند خداوند آیه: وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً ... را نازل فرمود [١].
در مجمع از جابر بن عبد اللَّه نقل کرده: کاروانی به مدینه آمد و ما با رسول خدا صلّی اللَّه علیه و آله نماز جمعه می‌خواندیم، همه به طرف آن رفتند جز دوازده مرد که یکی از آنها من بودم، در نتیجه آیه وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً ... نازل گردید.
ناگفته نماند: ظاهر آنست که همه سوره به این علّت نازل گردیده است النهایة فقط آیه وَ إِذا رَأَوْا به قضیه کاروان اشاره کرده و گرنه باید گفت: این آیه بعدا به این سوره لاحق شده است.

---

[١] تفسیر برهان از تفسیر قمی. [.....]