طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٨٥ - عبد اللّه بن الزبير رضي اللّه عنه

حصين بن شبر [١] بر حلق تير زد و زرعه بن شبر [٢] او را شمشير زد، و سنان بن انس [٣] النخعي نيزه زدش، و فرو نشست، و سر مباركش باز بريد و مدت عمر او پنجاه و هشت سال بود. رضي اللّه عنه، و خلاف اللّه علي قاتليه. عبد اللّه بن الزبير رضي اللّه عنه‌

عبد اللّه بن الزبير العوام. مادرش زن عوام، صفيه بود عمه مصطفي عليه السّلام و اول فرزند كه در مدينه آمد بعد از ظهور اسلام او بود، و چون حسين از مكه بكوفه رفت، عبد اللّه زبير همانجا باستاد، او در كعبه آمد و خلق را جمع كرد، و لعن يزيد ظاهر گردانيد، و خلق با او بيعت كردند.
باهل مدينه مكتوب نوشت: تا بين اميه را از شهر مدينه اخراج كردند و زهد و نماز و روزه آغاز نهاد، و خلق عظيم بدو رغبت كردند.
چون خبر به يزيد رسيد، مسلم بن عقبه را با لشكر بسيار بمدينه فرستاد تا از خلق مدينه چهار هزار مرد بكشتند، و هفتاد كس را از انصار [٤] شهيد كردند، مسلم بن عقبه روي از مدينه بمكه نهاد، در راه كشته شد، و حصين بن نمير [٥] را بر لشكر بمكه فرستاد، چون بمكه رسيد، عبد اللّه زبير در حرم كعبه آمد، آن جماعت بر كعبه منجنيق نهادند، و يك ركن را خراب كردند، حق تعالي صاعقه برايشان فرستاد، تا هفده تن بسوختند، پس مختار بن عبيد [٦] با لشكري بيامد، و ايشان را از مكه بيرون كرد، ناگاه خبر مرگ يزيد [٧] رسيد ايشان بشام رفتند، و كار عبد اللّه زبير در حرم بالا گرفت، [٨] و اسم خلافت برخورد نهاد، و حجاز و عراق و خراسان و يمن و مصر و شام، ديگران همه را ضبط كرد، و خلافت و امر او تا عهد عبد الملك مروان بداشت

---

[١] الكامل: بن نمير التميمي.
[٢] كذا، طبري و مسعودي و مجمل، زرعه بن شريك التميمي.
[٣] اصل: ا نش.
[٤] اصل، انصاري.
[٥] اصل: شهير، مجمل و غيره: نمير.
[٦] كذا، مسعودي و محمل: مختار بن ابي عبيد ثقفي.
[٧] اصل: نرعان، به تخمين اصلاح شد اصابه گويد: و حاصر ابن الزبير حتي بلغهم وفات يزيد بن معاويه (ج ٦ ص ٣٦٦).
[٨] اصل: بالا گشت گرفت.