طبقات ناصري(تاريخ ايران و اسلام) - سراج جوزجانی، منهاج الدین - الصفحة ٢٦٩ - الثالث اتابك يوزبك بن محمد

پرسيد: كه كدام كسانند؟ چون باز نمودند فرمود: كه آن دو تن بندگان منند، و آن يكي چاكر من. چون پسري در ميان نيست كه وارث ملك باشد، بندگان من باشند بهتر. و اللّه اعلم. الاول اتابك ايلدكز السنجري‌

اتابك ايلدكز بنده سنجر بود، و در غايت جلادت و شهامت. و چون او بلاد آذربيجان در ضبط آورد، كارهاء بزرگ كرد، و آثار خير بسيار باقي ماند، و حق تعالي او را فرزندان شايسته داد، و با كفار افرنج و گرج [١] حربها كرد و تا سرحد مملكت روم در ضبط خود آورد، و مبالغي از عراق بگرفت و مدتي ملك راند و درگذشت. رحمة اللّه عليه.

الثاني اتابك محمد بن ايلدكز [٢]

اتابك محمد پادشاه بزرگ بود، بعد از پدر بتخت نشست، و ممالك عراق و آذربايگان در ضبط آورد و كارهاء شگرف كرد، و عادل و نيكو اعتقاد بود، و مساجد و مدارس بسيار ساخت، و جهاد و غزو بسيار كرد بجانب گرج [٢] و تا سر حد روم و شام در تصرف آورد، و مدتها ملك راند، و او را بندگان بزرگ رسيدند، كه بعد ازو ممالك عراق در تصرف آوردند، چنانچه ايتغمش [٣] و ادمش.

الثالث اتابك يوزبك بن محمد

اتابك يوزبك محمد السنجري پادشاه آذربيجان بود، بعضي گويند: او برادر اتابك محمد بود پسر اتابك ايلدكز [٤] سنجري، يوزبك مرد جلد و كاردان بود، و مدتها ملك آذربيجان او داشت، تا عهد دولت سلطان محمد خوارزمشاه اين مملكت در تصرف او بود، و چند كرت

---

[١] راورتي: كر خ. پ: كرنجه
[٢] اصل: بن التكين ابو بكر
[٣] اصل: انتغمش. راورتي و ابن اثير:
يتغمش.
[٤] اصل: البتكين.