ملك فخر الدين مسعود بن حسين، از شش برادر ديگر مهتر بود، و مادر او ترك [٢] بود، و او پادشاه بس بزرگ بود. چون از مادر سلاطين نبود او را بتخت ممالك غور جاي نداده بودند [٣]، بسبب آنچه [٤] پنج [٥] برادر هم از پدر و هم از مادر شنسباني بودند، و ملك الجبال محمد كه به غزنين شهادت يافت، از زن ديگر بود، كه خادمه مادر سلاطين بود، و ملك فخر الدين مسعود از كنيزك ترك بود، چنانچه تقرير يافت.
چون علاء الدين از انتقام اهل غزنين و خراب كردن قصرهاء بست، كه مقام آل [٦] محمود بود فارغ شد، از غور لشكر مهيا كرد، و بطرف بلاد طخارستان رفت، و در فتح آن بلاد و قلاع، جلادت بسيار نمود، و امراء غور دران لشكر چندان شجاعت و مبارزت نمودند، كه اگر رستم دستان حاضر بودي داستان مردي ايشان خواندي، و چون آن بلاد مسلم شد، ملك فخر الدين مسعود را بتخت باميان بنشاندند و بدو سپردند، و چون ملك فخر الدين بدان [٧] تخت بنشست، اطراف بلاد و ممالك جبال شغنان و طخارستان تا به دروازه و بلور [٨]، و اطراف تركستان تا حد وخش [٩] و بدخشان، همه در ضبط آمد، و ملك فخر الدين را فرزندان شايسته در رسيدند، و چون قماج از بلخ و يلدوز از هرات، كه بندگان سنجر (ي) بودند، قصد از عاج سلطان غياث الدين كردند، تا فيروز كوه را ضبط كنند، دولت غياثيه هنوز در اول طلوع بود [كه] ملك فخر الدين ايشان را مدد كرد، بدان شرط: كه هر چه

[١] راورتي: ملك فخر الدين مسعود بن عز الدين الحسين شنسبي
[٢] مط: تركيه
[٣] مط: ندادند.
[٤] مط: آنكه
[٥] اصل: شش
[٦] اصل: آن
[٧] مط: بران
[٨] مط: تا بدر كوفه و بلور يا: تا بور بلور- يا: تا بدرواز و بلور. اصل، تا بدر كور و بلور. راورتي. تا در گون بلور- در كوت دروازه و بلور. بدر بور بلور. اما صورت متن اقرب بصوابست، چه (دروازه) تاكنون هم به همين نام در بدخشان موجود است، و بلور و بلورستان هم تا عهد بابر به همين نام معروف بود كه اكنون نورستان گوييم و پيشتر كافرستان بود.
[٩] مط: سرحس، حاشيه مط: وخش. راورتي: وخش، در حاشيه گويد: كه ختن هم خوانده ميشود، ولي وخش اصح است، كه بقول حدود العالم در ناحيت ما وراء النهر شهري بود آبادان و بر كرانه و خشاب نهاده (ص ٧١) چون بعد ازين بدخشان هم درين رديف مذكور است بنابر اين (سرخس) غلط است، چه اين ناحيت در شمال غرب هرات بود.