شدن نیاز او صورت می‫گیرد. می‫توان با ردگیری راویان عالم و فقهای از اصحاب آموزه‫هایی که قضایای حقیقیه هستند را به وفور شناسایی کرد و در مقابل، با ناشناس بودن یک راوی احتمال قضیه خارجیه بودن افزایش می‫یابد.

دوم. توان اندیشه‫ورزی مخاطب و میزان پایبندی او به آموزه‫های دینی موجب می‫شد معصومان (علیهم‌السلام) به‫برخی از راویان معارفی را آموزش دهند که دیگران به دلیل نداشتن آن سطح از معرفت از یادگیری آن محروم بودند؛ در نتیجه تفاوت سطح مخاطبان در مواردی موجب ایجاد قضایای خارجیه شده است.

سوم. حفظ شخصیت و موقعیت اجتماعی مخاطب در مواردی موجب گشته معصومان (علیهم‌السلام) دستوری مختص به واقعه خاص بیان کنند و برخی قضایای خارجیه در این موارد شکل گرفته است؛ البته باید حساب تقیه را جدا دانست. مصادیق تقیه قضایای خارجی نیستند، بلکه تقیه و قضایای خارجیه دو عنوان مستقل از یکدیگر دارند.

چهارم. مقام تخاطب و قرینه‫های حالیه نزد متکلم و مخاطب موجب می‫شود گوینده متناسب با آن ویژگی‫ها صحبت کند و تمامی قیدها را در کلام خود نیاورد. در این حالت برخی از قضایای خارجیه شکل می‫گیرد، به‫خصوص آنکه متکلم در روایات معصوم بوده از واقع امر آگاهی دارد. روایات فراوانی را می‫توان یافت که معصوم با توجه به این قرائن به پاسخ‫گویی و تبیین آموزه‫ها پرداخته‫اند.

پنجم. فضای عمومی جامعه معمولاً متأثر از عوامل مختلفی است و نمی‫توان هر حکم و آموزه‫ای را در آن برای همگان نشر داد. در روایاتی این امر موجب شده معصومان (علیهم‌السلام) حکم عمومی را به صورت قضیه خارجیه و آموزه حقیقی را برای خواص از اصحاب بیان کنند.

ششم. میزان پایبندی مخاطب به انجام تکالیف اضافه و توان بدنی او در روایاتی موجب شده است معصوم (علیه‌السلام) متناسب با شرایط مخاطب تکالیف شرعی را به او آموزش دهد و این تفاوت در مصادیقی موجب شکل‫گیری قضایای خارجیه شده است.

هفتم. هر فرد متناسب با فضای پیرامونی و گذشته‫ای که در آن زندگی کرده است دارای تفکرات و ارتکازهایی است که در تصمیم‫گیری‫ها و فهم مسائل نمی‫تواند از آن فاصله بگیرد. حفظ شیعیان و مصالح دین موجب شده معصومان (علیهم‌السلام) با لحاظ این ارتکازها آموزه‫هایی را بیان کنند. در برخی از روایات هر مقدار مخاطب در پذیرش آموزه‫های دینی اطاعت پذیری بیشتری داشته است معصوم (علیه‌السلام) قضایای حقیقیه را در اختیار او قرار داده است و به این نسبت هر مقدار ارتکاز مخاطب