ویژگی‌های مخاطب، تأثیر مستقیمی بر شکل‌گیری نوع تخاطب و شیوۀ تعلیم و تعلّم دارد. انسان‌ها استعداد، ارتکاز، ظرفیت‌ و موقعیت‌های گوناگونی دارند که هر کدام برنامه‌ریزی مختص به خود را می‌طلبد. انتقال آموزه‌های دینی توسط این مخاطبان مختلف صورت گرفته است. معصومان (علیهم‌السلام) در مواجهه با هر راوی، ظرافت‌های مختص او را مدنظر قرار داده‌اند. با در نظر گرفتن مجموعۀ روایات، می‌توان ویژگی‌های متعددی که معصومان (علیهم‌السلام) در مواجهه با راویان لحاظ کرده‌اند، کشف کرد. یکی از فواید بررسی و شناخت ویژگی‌های مخاطب، تأثیر اقتضاهای مختص هر راوی بر قضیۀ خارجیه شدن آن آموزه است. معصومان (علیهم‌السلام) بر اساس ویژگی‌های متنوع مخاطبان و بر اساس مصالح، در مواردی از بیان حکم حقیقی به راوی خودداری کرده، حکم مختص به واقعۀ خاص را به او منتقل کرده‌اند. هدف از این نگاشته، معرفی استقرائی این ویژگی‌های مخاطب در شکل‌گیری قضایای حقیقیه و خارجیه در احادیث است.

کلیدواژه‌ها: قضیة فی واقعة، ارتکاز، مخاطب‌شناسی، قضیۀ حقیقیه، قضیۀ خارجیه، فقه الحدیث.