حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٠ - اعتبارسنجی سندی و محتوایی روایت جدل امام علی (علیهالسلام) با رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)
نقلشده از امیرالمؤمنین (علیهالسلام) دربارۀ عبادات و نماز شب، بر جعلی بودن آن دلالت دارد. آیتالله شیخ الشریعه اصفهانی اولاً، روایت را جعلی میداند که در عهد بنیامیه جعل شده است؛ ثانیاً، روایت مخالف است با آنچه در کتب شیعه و اهلسنت نقل شده است، و از عبادات فراوانی که حضرت علی (علیهالسلام) انجام میدادند. برای نمونه، دربارۀ نماز شب خواندن حضرت آمده است: «لَمْ یَتْرُكْ صَلَاةَ اللَّیْلِ قَطُّ حَتَّى لَیْلَةَ الْهَرِیر»[١٨٢]؛ نماز شب را ترک نکرد حتی در لیلة الهریر؛ یعنی در جنگ صفین و آن شبی که بسیار سخت بود و جنگ ادامه داشت، حضرت نماز شب خود را ترک نکردند؛ حال چگونه ممکن است در حال عادی و راحتی آن را ترک کنند؟!
و نیز در کتاب دراسات فى منهاج السنة[١٨٣] در نقد ابنتیمیه ـ که روایت مذکور را چندین مرتبه[١٨٤] در کتاب منهاج السنه آورده، به گونهای که به مخاطب چنین القا کند که حضرت علی (علیهالسلام) هم اهل جبر بوده است، و هم با امر پیامبر مخالف کرده و نیز ایشان را اذیت هم کرده است ـ علاوه بر بحث سندی و اشاره به ضعیف بودن راوی آن[١٨٥] که پیشتر اشاره شد، گفته شده است: بر فرض صحت حدیث، هیچ گونه اشکالی بر امام نیست، چراکه ایشان برای نافله نخواندن عذر آورده است که امر واجبی نبوده است.[١٨٦]
البته باید توجه کرد که این توجیه با مقام حضرت علی (علیهالسلام) و ادب ایشان در مقابل پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) سازگار نیست؛ و لذا اصل اولی برای جعل این حدیث اولاً، توجیه کارهای بنیامیه است و ثانیاً، پیدا کردن نقصی است برای حضرت علی (علیهالسلام) .
نویسندۀ کتاب استخراج المرام من استقضاء الافحام مینویسد: «إنّ هذا لَمِن أقبحِ الإفتراءات و أشنع الأكاذیب، أیّاً كان واضعه و راویه، لكنّ القوم لا یستحیون و به و بمثله یحتجّون»[١٨٧]؛ این از قبیحترین و شنیعترین نسبتهای ناروایی است که به حضرت (علیهالسلام) داده شده است. و در ادامه چند سؤال مطرح میکند:
١. آیا کسی تصدیق میکند که حضرت علی (علیهالسلام) از خواندن نماز شب اِبا داشته است، با آن همه عبادتها و عبودیتی که از ایشان نقل شده است؟
[١٨٢]. کشف الیقین فی فضائل امیرالمؤمنین(ع)، ص١٢٢. «لیلة الهریر» به شبی میگویند که جنگ صفین با شدت و سختی تمام ادامه داشت، اما حضرت با این وضعیت هم نماز شب خود را خواندند.
[١٨٣]. دراسات فى منهاج السنة، ص٣٤٤.
[١٨٤]. منهاج السنه، ج٣، ص٨٥؛ ج٦، ص٢٨؛ ج٧، ص٢٣٧.
[١٨٥]. «اذا الرجل الذی كان منحرفاً عن الإمام، و كان شرطیّاً لبنی امیّة، و له فی الحطّ من الإمام و أهل البیت: أخبار و أحادیث اخرى»؛ دراسات فى منهاج السنة، ص٣٤٤.
[١٨٦]. إرشاد الساری شرح صحیح البخاری، كتاب التهجّد، باب تحریض النبی على صلاة اللیل، ج٣، ص١٧٧.
[١٨٧]. استخراج المرام من استقضاء الافحام، ج٢، ص٤٣٧.