کنند. بدین‌ ترتیب‌، اقلیت‌های‌ دینی و اهل کتاب‌ در زمرۀ‌ کسانی‌ قرار می‌گیرند که‌ دولت‌ اسلامی‌ مکلف‌ است‌ مطابق‌ قوانین شرع‌ از محل‌ درآمدهای‌ عمومی‌،‌ شرایط امنی را برای ایشان فراهم و حفظ و بقای آنان را تضمین و تأمین کند. برای نمونه، در زمان خلافت حضرت علی (علیه‌السلام) لشگریان معاویه به یکی از شهرهای تحت سیطرۀ ایشان حمله کرده و عده‌ای را کشته و به خانه‌های مسلمانان و غیرمسلمانان حمله کردند و آن‌ها را مورد اذیت و آزار قرار دادند. هنگامی‌ که این خبر به حضرت می‌رسد، از این موضوع به شدت خشمناک و اندوهگین شده و ‌فرمودند: «به من خبر رسیده كه مردى از لشكر شام، به خانۀ زنى مسلمان و زنى غیرمسلمان كه در پناه حكومت اسلام بوده وارد شده و خلخال، دست‌بند، گردن‌بند و گوشواره‌هاى آن‌ها را به غارت برده، در حالى كه هیچ وسیله‌اى براى دفاع، جز گریه و التماس نداشته‌اند! لشكریان شام با غنیمت فراوان رفتند بدون این كه حتى یك نفر آنان، زخمى بردارد و یا قطرۀ خونى از او ریخته شود. اگر براى این حادثه تلخ، مسلمانى از روى تأسف بمیرد، ملامت نخواهد شد، و از نظر من سزاوار است.»[٤٥٣]

و این، اهمیت و توجه حضرت و حکومت اسلامی را نشان می‌دهد که خود را در برابر جان و مال غیر مسلمانان نیز به عدالت مسئول می‌داند و تبعیضی در برابر مسلمان و غیرمسلمان قائل نیست.

نتیجه‌گیری

ـ مهم‌ترین شاخصه‌های رفتاری اهل‌بیت (علیهم‌السلام) در مواجهه با اهل کتاب عبارتند از: اخلاق‌مداری، گفت‌وگومداری عالمانه، قانون احترام، مهرورزی به اهل کتاب، عدالت‌محوری، وفاداری در پیمان‌ها، حفظ امنیت، که تبلور آن در دورۀ استقرار حکومت نمایان است.

ـ اسلام بر کرامت انسانی بشر با هر قومیت، نژاد، رنگ، ملیت و دینی تأکید دارد.

ـ اخلاق‌مداری زیربنای تمامی مواجهات اهل‌بیت (علیهم‌السلام) به شمار می‌آید.

ـ اهل‌بیت (علیهم‌السلام) همواره منطق گفت‌و‌گو توأم با استدلال علمی، عقلی، منطقی و تعامل و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز را از مباحث مهم و کلیدی شمرده و دعوت به دین اسلام را در اولویت قرار می‌دادند و تنها در صورت نیاز و ضرورت بر جنگ، به آن مبادرت می‌ورزیدند.

ـ انواع قوانین اهل کتاب که برآمده از اصول مذهبی ایشان است، محترم بوده و معیاری سنجیده برای مواجهه با آن‌هاست.

ـ در برخوردهای اجتماعی هرگونه بی‌ادبی، بی‌احترامی، بدرفتاری و بی‌حرمتی

[٤٥٣] . تهذیب الأحكام، ج٦، ص٢٩٣.