یکی از آسیب‌های وارده بر سند، قلب و جابه‌جایی در نام راویان است. قلب سندی در موارد متعددی قابل تصور است؛ مانند: جابه‌جایی نام راوی و مروی‌عنه، جابه‌جایی در اجزای نام یک راوی سند با راوی دیگری از همان سند، و جابه‌جایی نام راوی به‌ جای نام پدرش. آیت‌الله بروجردی در برخی اسانید روایات با توجه به این نکات، به کشف ارسال و تصحیح اسناد پرداخته است. در ادامه به چند نمونه اشاره می‌شود.

نمونۀ نخست: در یکی از اسناد الکافی چنین آمده:

مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیی عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِیِ‌ بْنِ‌ الْحَكَمِ‌ عَنْ‌ أَبَانِ‌ بْنِ‌ تَغْلِبَ‌ عَمَّنْ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه‌السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ لُحُومِ الْخَیْل ‌و... .[٧٩]

آیت‌الله بروجردی بر این باور است که به خاطر قلب در سند، روایت علی بن الحکم از أبان بن تغلب مرسل است و سند صحیح آن «علی بن الحکم عمّن أخبره عن أبان بن تغلب» است، زیرا علی بن حکم از أبان بن عثمان گزارش کرده است، هرچند روایت وی از «أبان» گاهی به نحو اطلاق و بدون اضافه به نام پدر (عثمان) و لقب (الاحمر) آمده است؛ از این رو، برخی در تطبیق آن بر «ابن‌عثمان» یا «ابن‌تغلب» خلط کرده‌اند.[٨٠]

در تأیید سخن ایشان باید افزود که سند مذکور در الکافی، الوافی و وسائل الشیعه گزارش شده است.[٨١] با توجه به قرینه‌هایی مانند روایت احمد بن محمد برقی (١٩٥ـ ٢٧٤ق) از علی بن حکم ـ که از اصحاب امام جواد (علیه‌السلام) شمرده شده ـ استفاده می‌شود که علی بن حکم تا سال ٢١٥ قمری زنده بوده است؛ از این رو، روایت او از أبان بن تغلب، متوفای ١٤١ قمری، مرسل است. اگر قلب در نام راوی پذیرفته شود و منظور از أبان همان ابن‌عثمان باشد، مشکلی در روایت علی بن حکم از او نیست و این ترکیب در سند بسیاری از روایات آمده است.[٨٢]

[٧٨]. ر.ک: الموسوعة الرجالیة، ج١، ص٣٨١، ٣٦٤، ٣٦٩، ٤٣١، ٣٦٤ و...؛ ج٢، ص١١٤، ٢٠٤، ١٣٠، ٢٤٣، ٢٤٤، ٢٨٥، ٣١٢ و... .

[٧٩]. الکافی، ج٦، ص٢٤٦، ح١٢.

[٨٠]. الموسوعة الرجالیة، ج١، ص٣٢٧.

[٨١]. معجم رجال الحدیث، ج١، ص١٤٠، ش٢٨.

[٨٢]. همان، ج١١، ص٥٨٥ـ٥٨٨.