قرآن کریم علاوه بر توصیۀ عمومی مسلمانان به نیکو سخن گفتن با یکدیگر، به‌کارگیری روش‌های شایسته را در مواجهه با اهل کتاب مورد تأکید قرار داده است[٤١٣]؛ هرچند در کنار این تأکید، بر اساس همان منطق استوار قرآنی، پذیرش ولایت کفار و اهل کتاب شدیداً نفی شده است. منشأ این موضع‌گیری را می‌توان در انکارورزی حقایق و یا اقدام عملی ایشان علیه پیامبر و مسلمانان[٤١٤] یافت. با این نگاه، اعتقاد دینی اهل کتاب در این موضع‌گیری نقشی ندارد؛ به عبارت دیگر، اسلام با حفظ منافع مسلمانان، پذیرای تعامل با اهل کتاب یا صاحبان ادیان آسمانی همچون مسیحیت و یهودیت است.

از زاویۀ دیگر، شناخت دیدگاه اهل‌بیت (علیهم‌السلام) در چگونگی مواجهه با اهل کتاب، علاوه بر معرفی چهرۀ ایشان به عنوان الگوهای رفتاری شایسته پس از پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ، به‌خصوص از بُعد عناصر رفتارساز اسلامی، در فهم زوایای گوناگون آموزه‌های دینیِ مبتنی بر قرآن و سنت، نیز مؤثر است. در این نگاه باید هرگونه تعامل و مواجهۀ اهل‌بیت (علیهم‌السلام) با پیروان ادیان را که از مبانی‌ وحی‌ و سیرۀ‌ اجتماعی و سیاسی پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ریشه‌ می‌گیرد، در گسترۀ آداب و رفتارهای روزمره مورد بررسی قرار گیرد و بر پایۀ آن ـ که تفسیر گویا از تعالیم‌ غنی اسلام‌ محسوب‌ می‌گردد و دریچه‌های‌ جدیدی‌ از بینش‌ و ارزش‌ در قلمرو وسیع‌ اسلام‌ را بازمی‌نماید ـ اصول تعاملی مشخصی ارائه گردد.

اهمیت این موضوع اگرچه دغدغۀ برخی پژوهش‌های دورۀ معاصر بوده است[٤١٥]، اما نقطه تمایز این نوشته، توجه به گونه مواجهۀ اهل‌بیت (علیهم‌السلام) بر پایۀ روایت است، در حالی که پژوهش‌های نام‌برده معمولاً با نگاهی بر پایۀ احکام فقهی و یا محور قرار دادن یک جنبۀ محدود سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی همراه بوده است.

بررسی مجموعۀ آیات و روایات بر این نکته تأکید دارد که مواجهۀ اهل‌بیت (علیهم‌السلام)

[٤١٣] . نساء: ٤.

[٤١٤] . ممتحنه: ١و ٩.

[٤١٥] . فارض رجب اف، «روابط سیاسی مسلمانان با اهل‌ کتاب در قرآن و حدیث»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، مجتمع آموزش عالی امام خمینی؟ره؟ عبدالرضا هوشمندزاده، «طهارت اهل‌ کتاب از دیدگاه فقهای شیعه»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی؛ محمود حیدری، «جایگاه اهل ‌کتاب در حکومت اسلامی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد الهیات، معارف اسلامی و ارشاد، دانشگاه امام صادق(ع).