فضل ‌بن شاذان که از شاگردان برجستۀ امام رضا (علیه‌السلام) است، نقل می‌کند که امام رضا (علیه‌السلام) در تفسیر این آیه فرمودند: «هنگامى كه حق‌تعالى حضرت ابراهيم (علیه‌السلام) را امر فرمود كه جاى فرزندش اسماعيل، برّه كه از براى او فرستاده بود قربانى كند، ابراهيم (علیه‌السلام) از خداوند آرزو كرد كه: كاش فرزند خود اسماعيل را به ‌دست خود در راه خدا قربانى مي‌كردم و كاش مأمور نشده بودم به ‌قربانى كردن بره جاى اسماعيل، تا اين‌كه قلب من رجوع كند و قلب پدرى شود كه عزيزترين فرزندان خود را به‌ دست خود در راه دوست قربانى كند و به اين سبب، درجه‌هاى او بلندتر شود از كسانى را كه حق‌تعالى به آن‌ها ثواب عطا فرموده به‌ جهت نزول مصائب به آن‌ها. حق‌تعالى وحى به ‌سوى او فرستاد كه: اى ابراهيم! از مخلوق من كيست دوست‌تر به‌ سوى تو؟ عرض كرد: پروردگارا! اين همه مخلوق را كه آفريدى، احدى را بيش از حبيب تو محمد مصطفى (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دوست‌تر ندارم. حق‌تعالى به او وحى فرستاد كه: آيا او را بيش‌تر دوست مي‌دارى يا خود را؟ عرض كرد: بلكه او را. فرمود: فرزند او را بيشتر دوست مي‌دارى يا فرزند خودت را؟ عرض كرد: بلكه فرزند او را. فرمود: قربانى شدن فرزند او بر دست دشمنان او از روى ظلم، بيشتر دل تو را به درد مى‌آورد يا قربانى كردن فرزند خود را به دست خود در اطاعت من؟ عرض كرد: بلكه قربانى شدن فرزند او بر دست دشمنان او بيشتر دلم را به درد مى‌آورد. فرمود: اى ابراهيم! طایفه را گمان برسد كه از امت محمد (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) باشند و بكشند فرزند او حسين را بعد از او به جور و ستم مانند آن‌كه برّه را ذبح كنند؛ يعنى قتل آن حضرت نزد آن‌ها عظمى ندارد و مستوجب شوند به اين سبب سخط و غضبِ مرا. پس فرياد و فغان ابراهيم (علیه‌السلام) بلند شد و دل او به درد آمد و شروع كرد به گريه كردن. پس خطاب از مصدر جلال الهى رسيد كه: اى ابراهيم! جزع و فغان تو را فداى فرزندت اسماعيل قرار دادم، مثل آن‌كه اسماعيل را به دست خودت فدا كرده، چون بر حسين (علیه‌السلام) و قتل‌ او گريه كردى و واجب گردانيدم از براى تو بلندترين درجات كسانى را كه ثواب دادم به جهت مصائب و اين است تفسير قول حق‌تعالى كه مي‌فرمايد: وَ فَدَيْناهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ‌.»[٤٠٩]

نمونۀ دوم: در آیۀ ٣٥ سورۀ «نور»، خداوند برای نور خود مَثَل‌هایی را ذکر کرده است:

«اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فيها مِصْباحٌ الْمِصْباحُ في‌ زُجاجَةٍ الزُّجاجَةُ كَأَنَّها كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِنْ شَجَرَةٍ مُبارَكَةٍ زَيْتُونَةٍ لا شَرْقِيَّةٍ وَ لا غَرْبِيَّةٍ يَكادُ زَيْتُها يُضي‌ءُ وَ لَوْ

[٤٠٩] . عیون أخبار الرضا(ع)، ج١، ص٢٠٩.