حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٣ - اعتبارسنجی سندی و محتوایی روایت جدل امام علی (علیهالسلام) با رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)
ایستاد و آن دو را سخت توبیخ كرد»[١٤٩]، او را «عدوّ» و «متهم» دانستهاند. شیخ طوسی دربارۀ او آورده است: «محمد بن شهاب الزهری، عدوّ.»[١٥٠] علامۀ حلی نیز در رجال خود همین تعبیر را دربارۀ او آورده است.[١٥١] همچنین در رجال ابنداود آمده است: «تابعی مهمل.»[١٥٢] بزرگان دیگری نیز دربارۀ ابنشهاب زهری بحث کرده و نظر به تضعیف ایشان دادهاند.[١٥٣]
نظر موافقان
برخی دیگر از علمای شیعه، با نسبت دادن «عداوت» به او موافق نیستند و ایشان را چنانچه ذکر شد، محبّ امام و معتقد به عظمت او میدانند که معتقدترین ایشان در این عقیده، آیتالله خویی است. ایشان از روایتی که بعضی بنیمروان به زهری میگفتند: «یا زهری ما فعل نبیک؟ یعنی (علی بن الحسین (علیهالسلام) )»[١٥٤] استفاده کردهاند که ایشان از محبان حضرت بودهاند: «الزهری و إن كان من علماء العامة إلا أنه یظهر من هذه الروایة و غیرها أنه كان یحب علی بن الحسین (علیهالسلام) و یعظمه.»[١٥٥] همچنین در قسمتی دیگر از رجال طوسی آمده است: «محمد بن مسلم الزهری، المدنی، التابعی... .»[١٥٦]
نتیجه
البته با توجه به متن نامهای که امام سجاد (علیهالسلام) به او نوشتند، میتوان به شدت ناراحتی این امام بزرگوار از این فرد و نهیبهای کوبندۀ ایشان به او و امثال او، واقف شد.[١٥٧] در بخشی از این نامه آمده است:
«فَلَمْ یَبْلُغْ أَخَصُّ وُزَرَائِهِمْ وَ لَا أَقْوَى أَعْوَانِهِمْ إِلَّا دُونَ مَا بَلَغْتَ مِنْ إِصْلَاحِ فَسَادِهِمْ وَ اخْتِلَافِ الْخَاصَّةِ وَ الْعَامَّةِ إِلَیْهِمْ فَمَا أَقَلَّ مَا أَعْطَوْكَ فِی قَدْرِ مَا أَخَذُوا مِنْكَ وَ مَا أَیْسَرَ مَا عَمَرُوا لَكَ فَكَیْفَ مَا خَرَّبُوا عَلَیْكَ فَانْظُرْ لِنَفْسِكَ فَإِنَّهُ لَا یَنْظُرُ لَهَا غَیْرُكَ وَ حَاسِبْهَا حِسَابَ رَجُلٍ مَسْئُول»[١٥٨]؛ كارى كه به دست تو مىكنند، از عهدۀ
[١٤٩]. شرح نهجالبلاغه ابنأبیالحدید، ج٤، ص١٠٢.
[١٥٠]. رجال طوسی، ص١١٩.
[١٥١]. رجال علامۀ حلی، ص٢٥٠.
[١٥٢]. رجال ابنداود، ص٣٣٦.
[١٥٣]. التحریر الطاووسی، ص٣١٤؛ سفینة البحار، ج٣، ص٥٥١؛ خلاصة الاقوال فی معرفة الرجال، ص٣٩٢. رجالیان متأخر شیعه مانند سید بن طاووس نیز او را «دشمن» و «متهم» دانستهاند.
[١٥٤]. المناقب، ج٤، ص١٥٩.
[١٥٥]. معجم رجال الحدیث، ج١٦، ص١٨١.
[١٥٦]. رجال طوسی، ص٢٩٤؛ قاموس الرجال، ج٩، ص٣٢٩.
[١٥٧]. تحف العقول، ص٢٧٤ـ٢٧٧؛ الامام زینالعابدین، ص١٥٤ـ١٥٩.
[١٥٨]. تحف العقول، ص٢٧٦.