بسیاری از روایات تفسیری در پی تفسیر آیات قرآن نیستند، بلکه در پی تطبیق آن بر برخی از مصادیق آیه‌اند. با بررسی این مصادیق می‌توان به الگوی کامل‌تری از روش فهم قرآن دست یافت. به دلیل همین رویکرد خاص معصومان (علیهم‌السلام) و برخی صحابه، بسیاری از روایات گردآمده در تفاسیر روایی، در پی تفسیر آیه نیستند، بلکه در پی تطبیق آن بر برخی مصادیق و در موارد فراوانی، تطبیق بر بارزترین مصداق آن هستند.[٣٨٠]

طبق شأن نزول‌هایی که برای برخی آیات قرآن کریم، از سوی مفسران و محدثان فریقین نقل شده است، امام حسین (علیه‌السلام) مصداق برخی آیات قرآن کریم است. شواهد قرآنی در این زمینه را می‌توان آیاتی همچون آیه تطهیر[٣٨١]، آیه مباهله[٣٨٢]، آیاتی از سورۀ انسان، آیه مودت[٣٨٣]، آیه ذبح عظیم[٣٨٤]، آیه لؤلؤ و مرجان[٣٨٥] و... برشمرد. در این‌جا به ذکر سه شاهد مثال اکتفا می‌شود.

نمونۀ اول: طبق روایات متواتر فرقین، پس از آن‌که آیه سی‌و‌سوم سوره أحزاب: «إِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً» نازل شد، نبی مکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) امام علی (علیه‌السلام) ، حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) ، امام حسن (علیه‌السلام) و امام حسین (علیه‌السلام) را فراخوانده و ایشان را از اهل‌بیت خویش، و به دور از هرگونه رجس و پلیدی معرفی کردند. برای نمونه سیوطی، از علمای اهل‌سنت، در تفسیر خود ذیل آیۀ کریمه ٣٣ أحزاب روایت می‌کند: «امّ‌سلمه می‌گوید: پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) در خانۀ وی و در محل خواب خود بود و عبای خیبری روی او افکنده بود. در این هنگام فاطمه (سلام‌الله‌علیها) آمد و و همراه خودش ظرفی را آورد که در آن غذا بود. پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: شوهر و دو فرزندت حسن و حسین را بخوان. حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) آن‌ها را فراخواند. آن‌ها با هم مشغول تناول غذا بودند که آیه «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ...» بر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) نازل شد. آن حضرت گوشۀ عبای خود را گرفته، با آن، آن‌ها را پوشانید. سپس دست خود را از عبا بیرون آورد و با آن به آسمان اشاره کرد و سه مرتبه چنین فرمود: "خدایا! اینان اهل‌بیت و خواص من هستند. رجس و پلیدی را از آنان دور کن و آن‌ها را کاملاً پاک ساز!» امّ‌سلمه گفت: من هم جهت تطهیر و همراهی با آنان سرم را داخل عبا کردم و گفتم:‌ ای پیامبر خدا! من با شما هستم؟ پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دو بار فرمود: همانا تو بر خیر و

[٣٨٠] . تفسیر تسنیم، ج١، ص١٦٨.

[٣٨١] . أحزاب: ٣٣.

[٣٨٢] . آل‌عمران: ٦١.

[٣٨٣] . شوری: ٢٣.

[٣٨٤] . صافات: ١٠٧.

[٣٨٥] . الرحمن: ٢٢.