حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٠١ - گونه شناسی روایات تفسیری در فضیلت امام حسین (علیهالسلام)
نمونۀ دوم: در آیۀ سیودوم سورۀ «أحزاب»، به وفای به عهد مؤمنان در راه حق و اسلام و انتظار برخی مؤمنان جهت فداکاری و ایثار اشاره شده است:
«مِنَ الْمُؤْمِنينَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضى نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْديلاً»؛ در ميان مؤمنان مردانى هستند كه بر سر عهدى كه با خدا بستند، صادقانه ايستادهاند؛ بعضى پيمان خود را به آخر بردند (و در راه او شربت شهادت نوشيدند)، و بعضى ديگر در انتظارند؛ و هرگز تغيير و تبديلى در عهد و پيمان خود ندادند.
امام حسین (علیهالسلام) در روز عاشورا این آیۀ شریفه را پس از اذن دادن به هر یک از اصحاب برای عزیمت به میدان و خداحافظی با آنان تلاوت میفرمودند و بر هر یک از اصحاب خود تطبیق میدادند و خود را نیز از «من یَنتَظِر» معرفی میکردند.
محمد بن ابیطالب روایت میکند که در روز عاشورا، هر فردی پیش از عزیمت به میدان نبرد، جهت گرفتن اجازۀ نبرد نزد امام حسین (علیهالسلام) میرفت. امام حسین (علیهالسلام) با دیدن اصحاب و یاران خود، و جهت روانه ساختن ایشان به میدان جنگ، آیۀ شریفه را تلاوت میفرمودند. امام (علیهالسلام) برای تمام اصحاب و یاران خویش این آیه را تلاوت فرمود تا هنگامی که برای امام (علیهالسلام) جز اهلبیتشان (علیهمالسلام) فردی باقی نماند.[٣٧٨]
نمونۀ سوم: آيه سیوسوم سورۀ «اسراء» از كشتن نفس محترمه نهى مىكند و قصاص قاتل فردی که به ناحق کشته شده، توسط ولیّ و جانشین آن فرد را امری ضروری میداند:
«وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتي حَرَّمَ اللَّهُ إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً»؛ و كسى را كه خداوند خونش را حرام شمرده، نكشيد، جز به حق! و آن كس كه مظلوم كشته شده، براى وليّش سلطه (و حق قصاص) قرار داديم.
در تفاسیر مطرحشده از ناحیۀ اهلبیت (علیهمالسلام) پیرامون این آیه کریمه، فردی که مظلومانه به قتل رسیده است، امام حسین (علیهالسلام) معرفی شده و فردی که انتقام حضرت را میگیرد و قاتلان حضرت و یارانشان را قصاص میکند، حضرت مهدی (علیهالسلام) عنوان شده است.[٣٧٩]
[٣٧٨] . بحارالأنوار، ج٤٥، ص١٣٣و١٥٨.
[٣٧٩] . تفسیر فرات کوفی، ص٢٤٠؛ تفسیر عیاشی، ج٢، ص٢٩٠؛ تأویل الآیات الظاهره، ص٢٧٤.