افزون بر آوردۀ تعلیمی قرآن و سیره دربارۀ نگاه یکسان داشتن به مسلمان و غیرمسلمان، چه از نگاه حاکمیتی و چه در برابر حاکمیت، اصل قوانین اهل کتاب نیز محترم شمرده شده است؛ از این رو، در نمونه‌های متعددی از سیرۀ اهل‌بیت (علیهم‌السلام) نیز احترام به قوانین درون‌گروهیِ اهل کتاب و البته منطبق بر منابع ادیان الهی، در همۀ حالات مورد تأکید قرار گرفته است. برای نمونه، آداب ازدواج در نزد برخی ادیان، دارای شرایطی است که با شیوۀ اسلامی متفاوت است، اما اهل‌بیت (علیهم‌السلام) در برابر کسی که یکی از اهل کتاب را با الفاظ زشت مورد خطاب قرار می‌دهد، به صراحت عکس‌العمل نشان داده و با این ملاحظه که قانون ازدواج هر قوم و ملتی اگر مطابق با دین خود باشد صحیح است، درستی آداب و رسوم ازدواجِ در نزد اهل کتاب را یادآور می‌شوند. بر این اساس، امام صادق (علیه‌السلام) مسلمانان را از اتهام زدن به اهل کتاب و امری که از آن اطلاع ندارند نهی فرموده[٤٣٦] و با نگاهی محترمانه به دیگر ادیان و قوانین و آداب و رسوم آن‌ها، با ایشان برخورد می‌کنند.

در روایتی از امام باقر (علیه‌السلام) نقل شده است: «بر اهل هر دینی، آنچه را طبق اعتقادات خود مجاز می‌دانند، جایز است.»[٤٣٧] و یا در روایتی دیگر از امام صادق (علیه‌السلام) نقل شده: «برای هر امتی، نکاح و ازدواجی است که به وسیلۀ آن از زنا خودداری می‌کنند.»[٤٣٨]

بنابراین در رفتار اهل‌بیت (علیهم‌السلام) ، چه در جایگاه حکومتی و اجرای قانون و چه در غیر آن، اهل کتاب دارای گونه‌ای احترام هستند که آنان را به لحاظ احترام اجتماعی، هم‌مرتبۀ مسلمانان می‌نمایاند و علاوه بر آن، قوانین ایشان را همانند قوانین اسلامی دارای جایگاهی مشروع برمی‌شمرد.

مهرورزی به اهل کتاب

یکی دیگر از اصول رفتاری اهل‌بیت (علیهم‌السلام) ، «مهرورزی» به اهل کتاب همانند مسلمانان است. امیر‌المؤمنین (علیه‌السلام) ، حاکم قلمرو اسلامی، به فرماندار خود در منطقۀ «عکبراء» چنین سفارش می‌کند: «هنگامی که بر آنان (اهل ذمه) وارد می‌شوی، دقت کن که مبادا برای جزیه، لباس‌های آنان را بفروشی، اگرچه تابستان باشد و نیازی به آن لباس‌ها نداشته باشند؛ هم‌چنین ارزاق و چارپایان آنان را در معرض فروش نگذار. من حاضر نیستم تو به خاطر درهمی حتی، یک تازیانه بر یکی از آنان بزنی و یا برای مطالبۀ درهمی حتی، آنان را بیازاری.»[٤٣٩]

[٤٣٦] . مستدرک الوسائل، ج١٢، ص٨٤.

[٤٣٧] . تهذیب الأحكام، ج٩، ص٣٢٢، ح٤.

[٤٣٨] . الکافی، ج٢، ص٣٢٤، ح٥.

[٤٣٩] . نهج‌البلاغه، نامه ٥١.