حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٨٤ - شیوه های مواجهه با در وغ و جعل حدیث غالیان

هم‌چنین امام باقر (علیه‌السلام) نیز به این چهار نفر بشارت بهشت داد.[٣٢٧] و امام صادق (علیه‌السلام) در بیانی اختصاصی «زراره» را فردی خطاب می‌کند که زمینۀ حفظ احادیث امام باقر (علیه‌السلام) را فراهم کرد.[٣٢٨]

این راویان که بعدها به «اصحاب اجماع» معروف شدند و زمینه‌های شکل‌گیری سازمان وکالت را با تربیت شاگردان درست‌کار پدید آوردند، همگی از سوی ائمه اطهار (علیهم‌السلام) مورد تفقد و توثیق قرار گرفتند.

امام کاظم (علیه‌السلام) نیز در روایتی به ذکر حواریون معصومان (علیهم‌السلام) پرداخت. ایشان حواریون پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) را «سلمان، مقداد و ابوذر»، حواریون امام علی (علیه‌السلام) را «عمرو بن حَمِق خُزاعی، محمد بن ابی‌بکر، میثم تمار و اویس قرنی»، حواریون امام حسن (علیه‌السلام) را «سفیان بن ‌ابی‌لیلی همدانی و حذیفة بن اُسَید غفاری»، حواریون امام حسین (علیه‌السلام) را «شهدای کربلا»، حواریون امام سجاد (علیه‌السلام) «جبیر بن مُطعِم، یحی بن ام‌الطُوَیل، ابوخالد کابلی و سعید بن مسیب» و حواریون امام باقر و امام صادق (علیه‌السلام) را «عبدالله بن شریک عامری، زرارة، حمران بن أعین، برید بن معاویة، محمد بن مسلم، ابوبصیر، عبدالله بن ‌أبی‌یعفور، عامر بن عبدالله بن جُذاعة و حُجر بن زائدة» نام بردند.[٣٢٩]

معرفی افراد قابل اعتماد برای اخذ آموزه‌های دینی، دو ثمره داشت؛ نخست آن‌که، شیعیان می‌توانستند در زمان‌هایی که امکان دسترسی به ائمه اطهار (علیهم‌السلام) را نداشتند، به آن‌ها مراجعه کنند و معارف دینی خود را از آن‌ها کسب نمایند. و دوم آن‌که زمینه‌های لازم برای سوءاستفاده افراد از نام اهل‌بیت (علیهم‌السلام) را کمتر می‌کرد، به‌ طوری ‌که اگر کسی به ایشان ادعایی منتسب می‌کرد، بلافاصله با واکنش جامعۀ شیعه، به‌ویژه افرادی که در میان مردم به صحت اعتقاد و مورد اعتماد بودن ائمه اطهار (علیهم‌السلام) شهرت داشتند، مواجه می‌شد. شاید به همین دلیل بود که یکی از راه‌های شناخت سران غلو، نفرت آن‌ها از اصحاب مورد اعتماد معصومان (علیهم‌السلام) بود؛ به ‌طوری ‌که «جمیل بن دراج» پس از گفت‌وگویی که دربارۀ رابطه راویان بزرگ شیعه و ابوالخطاب با امام صادق (علیه‌السلام) داشت، چنین نقل می‌کند: «و ما یاران ابوالخطاب را به بغضی که از آن‌ها {برید عجلی، زرارة، ابوبصیر و محمد بن مسلم} داشتند، می‌شناختیم.»[٣٣٠]

این شیوه‌های پنج‌گانه، کمک شایانی در کاهش تأثیرات این جریان انحرافی


[٣٢٧] . الرجال (ابن‌داود)، ص٣٩٢ـ٣٩٣.

[٣٢٨] . رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص١٣٦.

[٣٢٩] . همان، ص٩ ـ ١٠.

[٣٣٠] . همان، ص١٣٧ـ ١٣٨.