حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢٦ - چگونگی مواجهۀ اهلبیت (علیهمالسلام) با اهل کتاب
همراه دستورالعملی راهی سرزمین مصرش کرده بود، ضمن بیان این نکته که خشنودی خدا در صلح است و نیز آگاه کردن او را از مکر و حیلۀ دشمن و توصیۀ او به دوراندیشی، او را از خیانت در معاهده با ایشان بر حذر داشته و میفرماید: «حال اگر پیمانى بین تو و دشمن منعقد گردید، یا در پناه خود او را امان دادى، به عهد خویش وفادار باش و بر آنچه بر عهده گرفتى، امانتدار باش و جان خود را سپر پیمان خود گردان، زیرا هیچیك از واجبات الهى همانند وفاى به عهد نیست، چراكه همۀ مردم جهان با تمام اختلافاتى كه در افكار و تمایلات دارند، در آن اتفاق نظر دارند. پس هرگز پیمانشكن مباش و در عهد خود خیانت مكن و دشمن را فریب مده، زیرا كسى جز نادان بدكار، بر خدا گستاخى روا نمىدارد. خداوند عهد و پیمانى كه با نام او شكل مىگیرد، با رحمت خود مایۀ آسایش بندگان و پناهگاه امنى براى پناهآورندگان قرار داده است، تا همگان به حریم امن آن روى بیاورند. پس فساد، خیانت، فریب، در عهد و پیمان راه ندارد. مبادا قراردادى را امضا كنى كه در آن براى دغلكارى و فریب، راههایى وجود دارد و پس از محكمكارى و دقت در قراردادنامه، دست از بهانهجویى بردار. مبادا مشكلات پیمانى كه بر عهدهات قرار گرفته و خدا آن را بر گردنت نهاده، تو را به پیمانشكنى وادارد، زیرا شكیبایى تو در مشكلاتِ پیمانها كه امید پیروزى در آینده را به همراه دارد، بهتر از پیمانشكنى است كه از كیفر آن مىترسى و در دنیا و آخرت نمىتوانى پاسخگوى پیمانشكنى باشى.»[٤٥٢]
بدین ترتیب، اهل کتاب در قلمرو حکومت اسلامی، هیچگاه اجنبی به شمار نمیآیند و عنوان «بیگانه» در حقوق اسلامی جای خود را به عنوان «همپیمان» میدهد و از آنجا که قرارداد «ذمه» به طور دوجانبه و اختیاری منعقد میگردد، روح وحدت و هماهنگی که از اراده و اختیار سرچشمه میگیرد، بر روابط مسلمین با متحدینشان سایهای از عدل، انصاف و تعاون میگستراند.
حفظ امنیت
اهل کتاب باید در سایۀ اقتدار اسلام، از انواع شئون امنیت مالی و جانی برخوردار باشند. اگرچه این مسئولیت بر عهدۀ حکومت قرار داده شده است، بیتردید تا التزام مسلمانان به این مهم نباشد، رفتار حکومتی شکل نمیگیرد. از سوی دیگر، اهمیت این نکته، حداقلی به شمار نیامده، بلکه بر رعایت بالاترین اندازۀ آن تأکید و امر شده است؛ یعنی بنا بر دستورات قرآن، نه تنها اموال و جانشان در امان است، بلکه بر حاکم اسلامی و مسلمانان لازم است از آنان در برابر تجاوز خارجی دفاع
[٤٥٢] . نهجالبلاغه، نامه ٥٣.