حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٢٧ - اعتبارسنجی سندی و محتوایی روایت جدل امام علی (علیهالسلام) با رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)
که در آنها وجود دارد، گزارش شده است.
گونۀ اول:
«أَنَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِیطَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِیَّ طَرَقَهُ وَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ فَقَالَ ألَا تُصَلُّونَ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِیَدِ اللَّهِ فَإِذَا شَاءَ أَنْ یَبْعَثَنَا یَبْعَثُنَا فَانْصَرَفَ حِینَ قُلْتُ ذَلِكَ وَ لَمْ یَرْجِعْ إِلَیَّ ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَ هُوَ مُوَلٍّ یَضْرِبُ فَخِذَیْهِ یَقُولُ: "وَ كانَ الْإِنْسانُ أَكْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا"»؛ امام علی (علیهالسلام) نقل کردهاند: پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) شبی درِ خانۀ ما را زد، در حالی که فاطمه (سلاماللهعلیها) هم در خانه بود و فرمودند: آیا نماز نمیخوانید؟ جواب دادم: ای رسول خدا! جانِ ما در دست خداست؛ اگر بخواهد ما را بیدار کند، بیدار میکند. بعد از اینکه من چنین گفتم، پیامبر برگشتند و تا حال، پیامبر چنین برنگشته بودند و از ایشان شنیدم در حالی که بر پای خود میزدند: انسان بیش از هر چیز سَرِ جدال دارد.
گونۀ دوم:
«أَنَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِیطَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِیَّ طَرَقَهُ وَ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ فَقَالَ أَلَا تُصَلُّونَ فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا أَنْفُسُنَا بِیَدِ اللَّهِ فَإِذَا شَاءَ أَنْ یَبْعَثَنَا یَبْعَثُنَا أَیْ یُكْثِرُ اللُّطْفَ بِنَا فَانْصَرَفَ حِینَ قُلْتُ ذَلِكَ وَ لَمْ یَرْجِعْ إِلَیَّ ثُمَّ سَمِعْتُهُ وَ هُوَ مُوَلٍّ یَضْرِبُ فَخِذَیْهِ یَقُولُ: وَ كانَ الْإِنْسانُ یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ أَبِیطَالِبٍ أَكْثَرَ شَیْءٍ جَدَلًا یَعْنِی مُتَكَلِّماً بِالْحَقِّ وَ الصِّدْق»[١٢٠]؛ امام علی (علیهالسلام) نقل کردهاند: پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) شبی درِ خانۀ ما را زد، در حالی که فاطمه (سلاماللهعلیها) هم در خانه بود و فرمودند: آیا نماز نمیخوانید؟ پاسخ دادم: ای رسول خدا! جانِ ما در دست خداست؛ اگر بخواهد ما را بیدار کند، بیدار میکند؛ یعنی نسبت به ما زیاد لطف دارد. بعد از اینکه من چنین گفتم، پیامبر برگشتند و تا حال، پیامبر چنین برنگشته بودند و از ایشان شنیدم در حالی که بر پای خود میزدند: همانا انسان، یعنی علی بن ابیطالب، زیاد جدال میکند؛ یعنی تکلم به حق و صدق میکند.
همانطوری که ملاحظه میشود، در این نقل بعد از عبارت «فَإِذَا شَاءَ أَنْ یَبْعَثَنَا یَبْعَثُنَا»، جملۀ «أی یُکثِرُ اللُّطف بِنا» آمده و در آخر روایت منظور از «انسان» در آیه،
[١٢٠]. مناقب ابنشهرآشوب، ج٢، ص٤٥؛ تفسیر البرهان، ج٣، ص٦٤٤؛ بحارالأنوار، ج٤٠، ص١٦٠.