حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٩٨ - گونه شناسی روایات تفسیری در فضیلت امام حسین (علیهالسلام)

شده، و اين خود شاهد بر آن است كه آيات در مدينه نازل شده، و داستان بعد از هجرت رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) و قوّت يافتن اسلام، و غلبۀ مسلمين بر كفار و مشركان اتفاق افتاده، نه پیش از آن.[٣٦٤]

نمونۀ دوم: شاهد مثال دیگر در نزول آیاتی از قرآن کریم در شأن امام حسین (علیه‌السلام) ، آیه ٦١ سورۀ «آل‌عمران» است:

«فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَ أبنائَکُم وَ نِسَاءَنَا وَ نِسَاءَكُمْ وَ أَنفُسَنَا وَ أَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتهَلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللَّهِ عَلىَ الْكَذِبِين»[٣٦٥]؛ هرگاه بعد از علم و دانشى كه (دربارۀ مسيح) به تو رسيده، (باز) كسانى با تو به محاجّه و ستيز برخيزند. به آن‌ها بگو: «بياييد ما فرزندان خود را دعوت كنيم، شما هم فرزندان خود را؛ ما زنان خويش را دعوت کنيم، شما هم زنان خود را؛ ما از نفوس خود دعوت كنيم، شما هم از نفوس خود؛ آن‌گاه مباهله كنيم و لعنت خدا را بر دروغ‌گويان قرار دهيم.

این آیۀ کریمه به سبب درخواست مباهله و محاجّه پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) با مسیحیان نجران نازل گردید و پس از نزول آن، پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) مأموریت یافت علی بن ابی‌طالب (علیه‌السلام) ، فاطمه زهرا (سلام‌الله‌علیها) ، امام حسن (علیه‌السلام) و امام حسین (علیه‌السلام) را همراه خود برای انجام مباهله ببرد. مسیحیان نجران پس از مشاهدۀ این افراد از عاقبت مباهله ترسیده و از انجام آن منصرف شدند. جهت توضیح بیشتر در این زمینه، دو شاهد پیرامون سبب نزول آیه از منابع فریقین نقل می‌گردد.

از منابع شیعه، در تفسیر عیاشی آمده است: «امام صادق (علیه‌السلام) نقل می‌کنند: از امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) دربارۀ فضایلشان سؤال شد. آن حضرت، قسمتی از فضایل خود را برای آن‌ها بازگو کرد. گفتند: یا علی! باز هم بگو. حضرت فرمود: نزد پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دو نفر از احبار نصارا از اهل نجران آمدند و دربارۀ عیسی (علیه‌السلام) به مباحثه پرداختند. خداوند متعال هم آیات مباهله را نازل فرمود. پس از این پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) دست من، حسن، حسین و فاطمه را گرفت و کف دست خود را به سوی آسمان گشود و آن‌ها را به مباهله فراخواند.»[٣٦٦] [٣٦٧]

[٣٦٤] . المیزان فی تفسیر القرآن، ج٢٠، ص‌٢٠٣.

[٣٦٥] . آل‌عمران: ٦١.

[٣٦٦] . تفسیر عیاشی، ج١، ص١٧٧.

[٣٦٧] . برای مشاهدۀ سایر روایات شیعه دربارۀ نزول آیۀ مباهله در شأن اهلبیت؟عهم؟، ر.ک: تفسیر القمی، ج١، ص١٠٥ـ١٠٦؛ تفسیر فرات الکوفی، ج١، ص‌٨٦؛ الإرشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ص١١٥ـ١١٦؛ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج٤، ص‌١٠٢؛ روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، ج٤، ص‌٣٦٠؛ مناقب آل أبی‌طالب(ع)، ج٣، ص‌٤٢٠؛ تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة، ج١، ص‌١١٨؛ بیان السعادة فی مقامات العبادة، ج١، ص‌٢٦٩؛ تفسیر نورالثقلین، ج١، ص‌٣٤٦ـ٣٥١؛ بحارالأنوار، ج‌٢١، ص‌٣٢٣ و... .