حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٣٠ - اعتبارسنجی سندی و محتوایی روایت جدل امام علی (علیهالسلام) با رسول خدا (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم)
عبارتند از:
١. سند روایت در کتابهای مسند احمد، صحیح مسلم و سنن نسائی عبارت است از: «حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ كَتَبَ إِلَیَّ قُتَیْبَةُ بْنُ سَعِیدٍ كَتَبْتُ إِلَیْكَ بِخَطِّی وَ خَتَمْتُ الْكِتَابَ بِخَاتَمِی یَذْكُرُ أَنَّ اللَّیْثَ بْنَ سَعْدٍ حَدَّثَهُمْ عَنْ عُقَیْلٍ عَنِ الزُّهْرِیِّ عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ أَنَّ الْحُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ حَدَّثَهُ عَنْ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ.» در این سه کتاب، پیش از امام سجاد (علیهالسلام) چهار راوی وجود دارد: قتیبة بن سعید، لیث بن سعد، عُقیل بن خالد و ابنشهاب زهری.
٢. سند در صحیح بخاری: «حَدَّثَنَا أَبُو الْیَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَیْبٌ عَنِ الزُّهْرِىِّ حَدَّثَنِى مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ أَخْبَرَنَا عَتَّابُ بْنُ بَشِیرٍ عَنْ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِىِّ أَخْبَرَنِى عَلِىُّ بْنُ حُسَیْنٍ أَنَّ حُسَیْنَ بْنَ عَلِىٍّ ـ رضى الله عنهما ـ أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِىَّ بْنَ أَبِى طَالِبٍ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) .» در این سند، پیش از امام (علیهالسلام) هفت راوی وجود دارد.
٣. سند در صحیح ابنحبان: «أخبرنا عمر بن محمد الهمدانی، حدثنا عبد بن حمید، حدثنا یعقوب بن إبراهیم، عن أبیه، عن صالح بن كیسان، عن ابن شهاب، قال: أخبرنی علی بن الحسین، أن أباه أخبره، أن علی بن أبی طالب أخبره، أن رسول الله (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) .» در این سند، پیش از امام (علیهالسلام) شش راوی ذکر شده است.
٤. سند در سنن بیهقی: «أَخْبَرَنَا أَبُو الْحُسَیْنِ بْنُ بِشْرَانَ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِیلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْكَرِیمِ بْنُ الْهَیْثَمِ، حَدَّثَنَا أَبُو الْیَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ: أَخْبَرَنِی شُعَیْبُ بْنُ أَبِی حَمْزَةَ، عَنِ الزُّهْرِیِّ، قَالَ: أَخْبَرَنِی عَلِیُّ بْنُ الْحُسَیْنِ، أَنَّ حُسَیْنَ بْنَ عَلِیٍّ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ أَخْبَرَهُ، أَنّ رَسُولَ اللَّه (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) .» در این سند، پیش از امام (علیهالسلام) شش راوی وجود دارد.
ارزیابی سندی روایت
تقریباً در تمام کتب اهلسنت اشاره شده است که سند روایت «صحیح» است و در تمام اسنادی که در کتب اهلسنت ذکر شده است، راوی مباشر از امام سجاد (علیهالسلام) ، ابنشهاب زُهری است. لذا به بررسی شخصیت ایشان میپردازیم تا روشن گردد که آیا سند این روایت صحیح است یا خیر؟
«أبوبکر محمد بن مسلم بن عبیدالله بن شهاب»، معروف به «زُهری»[١٣٤] از مادری به نام «عایشه» که او نیز از خاندان ابنشهاب بود، به دنیا آمد.[١٣٥] زُهری به جهت اینکه برخی صحابۀ پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) را درک کرده، از جملۀ تابعان به شمار میآید.[١٣٦] او در
[١٣٤]. الأنساب، ج٦، ص٣٥٠.
[١٣٥]. الطبقات الکبری، ج٥، ص٣٤٨.
[١٣٦]. البدایة و النهایة، ج٩، ص٣٤٠.