شرح منظومه 2
 
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص

شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠

مختلف از یکدیگر ویرانی و فنا و نیستی رخ می‌دهد . اما منظور حکماء از " استعداد " امکان تکامل است نه امکان انعدام .
پس به بطور کلی هر چیزی استعداد " شدن " هر چیزی ندارد ، بلکه‌ استعداد " شدن " یک شی‌ء مخصوص را دارد . از آن طرف حکماء در محل‌ خوداثبات کرده‌اند که هیچ چیزی ابتدا به ساکن ایجاد نمی‌گردد ، بلکه مسبوق‌ است به یک استعداد قبلی و به یک موضوعی که حامل این استعداد است [١] ، یعنی این استعداد صفت او و عرض او است . و به عبارت دیگر همانطوریکه در هر ماده‌ای استعداد " شدن " هر چیزی نیست ، هر چیزی هم‌ ممکن نیست که از هر ماده ای به وجود بیاید و یا بدون امکان و استعداد قبلی ، و قهرا بدون ماده‌ای که حامل آن امکان و استعداد باشد به وجود آید ، در همان مثالهایی که گفته شد ، بوته گندم یا بوته جو و یا جوجه مرغ و یا بچه گنجشک که در این جهان به وجود می‌آیند قبلا استعداد وجود اینها در طبیعت موجود بوده و یک چیز بالخصوص هم در طبیعت وجود داشته است که‌ این استعداد ، صفت و عارض آن شی‌ء مخصوص بوده است در مثال‌های نام برده‌ آن شی‌ء مخصوص عبارت است از دانه گندم و دانه جو و تخم مرغ و تخم‌ گنجشک .
از مجموع آنچه گفته شد معلوم گشت که هر حادثی و هر پدیده‌ای باید یک‌ حامل قوه و استعدادی داشته باشد . نام آن حامل قوه و استعداد ، به‌ اعتباری " ماده " ( یاعنصر ) و به اعتباری دیگر " علت مادی " ( یا علت عنصری ) است . این است معنی این مصراع که می‌گوید :

حامل قوه شی‌ء عنصره
، یعنی حامل قوه شی‌ء همان علت مادی و عنصری او است


[١] کل حادث مسبوق بماده .