شرح منظومه 2 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢٤
و راه یابی است .
طرز راه یابی اشیاء به شکلی است که نظامات داخلی اشیاء با همه
تجهیزات حیرت انگیز آنها برای این که بتوانند تا این حد با راه و هدف
خود آشنا باشند کافی نیست . بدین معنی که اشیاء و موجودات در عین اینکه
از یک سازمان درونی برخوردارند ، نوعی بینش مرموز نیز آنها را هدایت
میکند و آنها به مدد این بینش راه خود را به سوی آینده میشناسند .
فی المثل یک گلبول سفید خون و یا یک حشرهء کوچک چنان با وظیفه و کار
خود آشنا است که گوئی تعلیمات قبلی منظمی دیده است .
یک ماشین ، هر اندازه دقیق ساخته شده باشد قادر به ابتکار و اختراع و
پیدا کردن راههای نو و قادر به منطبق ساختن خود با محیط جدید و قادر به
ایجاد اعضاء جدید و تکمیل آنها نیست ، ولی در اشیاء و بالخصوص در
نباتات و حیوانات چنین چیزی هم مشاهده میشود . این خود نشانه دیگری
است بر اینکه قوهء مرموز و نیروی شاعری اشیاء را با شکل مرموزی هدایت و
رهبری میکند . مساله هدایت و راهیابی اشیاء داستان مفصلی دارد که این جا
مجال شرح و بسط آن نیست .
قرآن کریم به این اصل در آیات مختلفی اشاره میکند ، از جمله آنجا که
میفرماید : « الذی قدر فهدی »( سورهء اعلی آیه ٣ ) [١]
و همچنین آنجا که از زبان حضرت موسی ( ع ) خطاب به فرعون نقل میکند :
« الذی اعطی کل شیء خلقه ثم هدی . »( سورهء طه آیه ٥٠ ) [٢]
[١] آن ( خدائی ) که ( هر موجود را ) اندازه گیری معین فرموده سپس هدایت نمود . [٢] آن ( خدائی ) که خلقت خاص هر موجودی را بدو بخشید سپس او را ( برآن اساس ) هدایت نمود .