علوم و معارف قرآن و حدیث - علوم و معارف قرآن و حدیث - الصفحة ٢٠

علامه محمدتقي شيخ شوشتري شرحي بر کتاب لمعه شهيد اول نوشته است. ايشان به افعال مختلفي مانند «غنيت و تغنيت» و «تعهد و تعاهد» که کاربرد گوناگون دارند اشاره کرده و گزارش مي‌کند که فيروزآبادي در قاموس، بين اين‌ها تفاوتي نگذاشته است. شيخ شوشتري براي تأييد عبارت شهيد اول و در مقابل شهيد ثاني، به روايات اشاره کرده و نمونه‌هايي بيان مي‌کند:

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ الْقَدَّاحِ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ٨ قَالَ: قَالَ النَّبِيُّ٦ تَعَاهَدُوا نِعَالَكُمْ عِنْدَ أَبْوَابِ مَسَاجِدِكُمْ؛[٣٦]

کفش‌هايتان را هنگام ورود به مسجد وارسي کنيد.

امام سجاد٧ نيز در صحيفه سجاديه مي‌فرمايد:

وَ لَا تَشْغَلْنِي بِالاهْتِمَامِ عَنْ تَعَاهُدِ فُرُوضِك؛[٣٧]‌

مرا از وارسي نسبت به واجباتت مشغول نگردان.

اين عبارت به معناي انجام دادن واجبات نيست، بلکه مقصود، وارسي آن‌هاست. اميرمؤمنان٧ نيز به اصحاب خود مي‌فرمايد:

تَعَاهَدُوا أَمْرَ الصَّلَاةِ وَ حَافِظُوا عَلَيْهَا.[٣٨]

ايشان با عبارت «حافظوا عليها» معناي تعاهد را بيان مي‌دارد. علامه شوشتري مي‌پرسد: آيا پيامبر٦، اميرمؤمنان و امام سجاد٨ _ که از فصيحان عرب هستند _ اشتباه کرده‌اند، اما کلام جوهري صحيح است؟[٣٩]

بنابراين اگر درباره چگونگي صيغه يک فعل مانند تعاهد، بين کلام لغوي و عبارت روايت تعارض به وجود آمد، به‌طور قطع، کلام معصوم مقدم و فصيح‌تر است.

نمونه چهارم: واژه «طعام»

واژه «طعام» نمونه ديگري است که در سوره مائده مورد بحث فقيهان، مفسّران و لغويان است. خداوند در اين سوره مي‌فرمايد:

[٣٦]. تهذيب الاحكام، ج‌٣، ص٢٥٦.

[٣٧]. صحيفه سجاديه، دعاي هفتم.

[٣٨]. نهج‌البلاغه (صبحي صالح)، خطبه ١٩٩.

[٣٩]. نک: النجعة في شرح اللمعه، ج٢، ص١٤٥.