حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٢ - روش شناسی آیت الله بروجردی در کشف سندهای مرسل با تأکید بر کتاب «الموسوعة الرجالیة»

به دنیا آمده است.[٤٤]

با توجه به نمونه‌های ارائه‌شده و نمونه‌های متعدد موجود[٤٥] در کتاب الموسوعة الرجالیة، یکی از روش‌های پرکاربرد آیت‌الله بروجردی در شناسایی گسست یک یا چند واسطه در اسناد روایات، استفاده از طبقه‌شناسی روایات موجود در سند است که پس از کشف انقطاع طبقات، حکم به ارسال در سند کرده‌اند.

ب) مقایسۀ اسناد مشابه

بررسی اسناد روایاتِ راویانی که در منابع حدیثی دیگر با ذکر نام راوی تکرار شده‌اند، یکی از شیوه‌هایی است که در شناسایی ارسال و حذف واسطه‌های سند کاربرد دارد. آیت‌الله بروجردی از این روش در کشف ارسال برخی سندها بهره برده است. در ادامه، این روش با ارائه نمونه در الموسوعة الرجالیة پی گرفته می‌شود.

نمونۀ نخست: در سندی از الکافی چنین آمده:

عبدالله بْنُ جَعْفَرٍ وَ سَعْدُ بْنُ عبدالله جَمِیعاً عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنْ أَخِیهِ عَلِیِّ بْنِ مَهْزِیَارَ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ حَبِیبٍ‌ السِّجِسْتَانِیِ‌ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ (علیه‌السلام) یَقُولُ‌ وُلِدَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) ... .[٤٦]

آیت‌الله بروجردی روایت مستقیم کلینی از سعد بن عبدالله در سند ارائه‌شده را مرسل دانسته و دلیل این افتادگی را کثرت روایات کلینی با واسطۀ محمد بن یحیی کلینی از ایشان بیان می‫کند.[٤٧] محقق اردبیلی در جامع الرواة روایت کلینی از عبدالله بن جعفر را نیز مرسل دانسته است.[٤٨] تتبع در اسانید روایات کتاب الکافی نشان می‌دهد بیشتر روایات کلینی از سعد با واسطه آمده است، اما احتمال دارد روایت مستقیم کلینی از آن دو در باب موالید و وفیات ائمه (علیه‌السلام) از طریق وجاده و دسترسی به کتاب آن‌ها باشد.


[٤٤]. رجال النجاشی، ص١١٥، ش٢٩٦.

[٤٥]. ر.ک: الموسوعة الرجالیة، ج١، ص‌١٤١، ١٤٤، ١٤٥، ١٥٣، ١٦٢، ١٦٣، ١٧٧، ١٨٩، ١٩٢؛ ج٢، ص١١، ١٧، ٤٠، ٤٥ و... .

[٤٦]. الکافی، ج١، ص٤٥٧، ح١٠.

[٤٧]. الموسوعة الرجالیة، ج٤، ص‌١٦٢ و ٢١١؛ ج١، ص١٩٣.

[٤٨]. جامع الرواة، ج١، ص٤٧٩.