ارثماطيقى شفاء نزديك است به «كتاب المدخل الى علم العدد» از نيقوماخس ترجمه ثابت بن قرة (چاپ كوچ). رساله عدد اخوان الصفاء هم گرفته از همين كتاب نيقوماخوس است. ارثماطيقى درة التاج شيرازى بسيار نزديك است به شفاء مانند ارثماطيقى نفايس الفنون آملى كه هم از شفاء گرفته شده است.

مجسطى شفاء گزيده‌ايست از مجسطى پتولمايوس. مجسطى درة التاج ترجمه‌ايست از گزيده مجسطى عبد الملك بن محمد شيرازى كه بهترين گزيده‌ها است (ص ٣ و ٤ و ٣٣٧) در آغاز آن از مجسطى لوكرى ياد شده است ابو الحسين عبد الملك بن محمد شيرازى زنده در نيمه دوم سده ششم و درگذشته پيش از ٦٠٠ نگارنده «علم اشكال قطوع المخروطات و تصفح المخروطات» است (دائرة المعارف اسلامى در علم الحساب- سزگين ٥: ١٣٤ و ١٣٨ و ١٤٠ و ١٤١- بروكلمن ذيل ١: ٨٥٨) او جز محمد بن عبد الملك ابن ابى الفتح يزدى نگارنده الايضاح عن اصول صناعة المساح است (ص ١٨٤ ايضاح- نشريه ١١ و ١٢: ١٠٠٣)

درباره چند مبحث از شفاء و نجات‌

١- ابن سينا در طبيعى شفاء فن بكم مقاله يكم فصل ١٣ و ١٤ (ص ٢٥- ٣٣) همچنين در ترجمه فروغى از ان (ص ١١٤- ١٢٨) از بخت و اتفاق سخن رانده است و گزيده همان مطالبى را آورد كه در فيزيك ارسطو مقاله ٢ فصل ٤ و ٥ و ٦ بند ١٩٥ ب ٣٠- ١٩٨ الف ١٣ (ص ١١٠- ١٣٥ عربى چاپ بدوى و ص ١٣٧- ١٤٢ ترجمه احمد لطفى سيد از تفسير سنت هيلر و ترجمه فرانسوى‌Carteron ١ :٨٦ -٤٧ و ترجمه انگليسى‌Cornford ١ :٧٥١ -٨٦١ ) آمده است.

از لكزيكون افلاطون به يونانى و فرانسه و فهرست واژه‌هاى فلسفى نگارشهاى ارسطو به انگليسى برمى‌آيد كه اين دو در بسيارى از جاها از ان دو ياد كرده‌اند. از آنها است بند١٠٩٩ b در اخلاق نيقوماخوس (ترجمه عربى كهن ص ٧٣) در نجات (٣٨٦) هم از بخت ياد مى‌گردد.

٢- ابن سينا در الهى شفاء مقاله ٩ فصل ٦ (ص ٦٢٨ چاپ سنگى) و در نجات (ص ٦٦٨) «فصل فى العناية و كيفية دخول الشرفى القضاء الالهى» دارد، همچنين‌