ارسطو در اجزاء الحيوان (٦٤١ a ١٤ -٦٤١ b ١٠ I ,١( پيوستگى طبيعى و نفس را روشن ساخته و گفته كه نفس چون از ان زنده‌ها است بايد طبيعى دان از آن سخن بدارد چه نفس جزوى از طبيعى است گزارندگان نفس ارسطو:

١- اريستو كلس كه در مسأله عقل ياد شده در كتاب نفس ارسطو آنچه را كه دشوار بود حل كرده و پاسخ گفته و اسكندر شاگردش آنها را ازو گرفته و آورده است (نفس اهوانى ص ٢٨) ٢- ثئوفرستوس شاگرد ارسطو.

٣- اسكندر افروديسى شاگرد اريستو كلس كه بگفته ابن رشد از بزرگترين گزارندگان ارسطو است. او رساله‌اى در عقل هم دارد كه بدوى چاپ كرده و در اسفار شيرازى هم آن را مى‌بينيم.

٤- ثامستيوس كه گزارش گزيده او كامل است.

٥- سمپليكيوس كه گزارشى دارد.

٦- الومپيودوروس تفسيرى به سريانى بر آن نوشته است.

٦- سوفنياس‌Sophonias را هم گزيده‌ايست بر ان.

٧- ٩ آلبرتوس ماگنوس و توماس آكوئيناس كه هر دو رساله عقل دارند و زارابلاZarahbella نيز بر ان گزارشى دارد نفس را حنين از يونانى به سريانى درآورد و إسحاق درگذشته ٢٩٨ آن را عربى كرد و از خود إسحاق هم گزيده‌اى از ان در دست هست كه افضل الدين كاشانى آن را به فارسى برگردانده است.

ابن بطريق درباره ان جوامع دارد (ديباچه اهوانى ص ١٢٥) كندى و فارابى هم رساله عقل دارند، ابن سينا و ابن رشد (در سه گزارش خود) و ابن باجه ابن الصائغ و ابن هيثم درباره نفس كار كرده‌اند (اهوانى ص ٢٩ و ٣١ و ٣٩- مقدمه و ٣ متن- مقدمه بدوى بر نفس) ٨- ارسطو را دفترى بوده است بنام «پروبلماتا» يا مسائل كه در دفتر كنونى‌