النجاة - ابن سينا - الصفحة ١٤ - دو روش جدلى يا ديالكتيك و تاريخى ارسطو
كنيم. بايد از «همان، ديگر، همانند، ناهمانند، اين همانى، ناسازگارى، پيشين پسين» و مانند اينها كه جدليان در بررسى از مقدمات احتمالى خود بدانها مىنگرند نيز بررسى نمود. بايد هم دانست كه اينها از كدام دانشاند. گذشته از طبيعت اين معانى به خواص گوهرى آنها نيز بايد پىبرد و بايد هم بدانيم كه آيا يك چيز را يك ضد ناسازگار است يا نه». در فصل دوم (١٨- ١٩) اين يكى آورده شده و پاسخ آن در فصل دوم گاما (٨- ٢٣) بندهاى٨١ a ٥٠٠١ -٢٣ b ٣٠٠١ آمده و شماره ٨ تا ١٣ ابن رشد همين است ٦- «آيا مبادى و عناصر هستى جنسها هستند يا اجزاء درونى آن» كه در فصل سوم آمده و شماره ١٤ ابن رشد است و پاسخ آن و هفتمى را كه تردنيك هر دو را يكى به شمار آورده است خواهيم ديد كه چگونه است ٧- اگر مبادى جنس هستند آيا جنس نزديك به شخصاند يا جنس دور و برتر، آيا آنها هستى دارند جداى از شخص مانند جانور و مردمى كه مبدء مىباشند و بايد گفت كه بيرون از شخص و فرد هستى دارند» اين يكى شماره ١٥ ابن رشد است و در فصل سوم از آن ياد شده است. چنان كه گفتهام تردنيك آن را با ششم يكى دانسته و شمارههاى آپوريها نزد او ١٣ است پاسخ اين دو شماره ٦ و ٧ در دفترهاى آينده به روشنى نيامده ولى در فصل دهم زتابند١٠٠٣٥ a ٢٤ پاسخ ششمى سربسته ديده مىشود و پاسخ هفتمى در فصل ١٢ زتابند١٠٠٣٦ a و به روش عامى هم در فصل ١٣ زتا و فصل چهارم لاندا از ششمى بررسى مىشود (هاملين ٣٤).
٨- «آيا علت ذاتى و خودبخودى بيرون از ماده داريم و آن هم آيا جداگانه است و يكى است يا چند تا، آيا جز شخص آميخته چيزى ديگر هم داريم، آميخته و مركب هم آنگاه خواهيم داشت كه چيزى بر ماده بار باشد، يا اينكه چيز ديگرى نداريم، سرانجام آيا در برخى از هستىها چيزى جداگانه هست و براى برخى ديگر نيست و آن هم كدام است» اين يكى در فصل چهارم بتا (١- ٨) هم آمده و پاسخ آن در فصل ٨ و ١٣ و ١٤ زتا و فصلهاى ٦- ١٠ لاندا و فصل ١٠ موديده مىشود و شمارههاى ١٦ تا ١٩ ابن رشد همين است.