النجاة - ابن سينا - الصفحة ٥٤ - پنج دفتر در الهى
١٨- أبو البركات بغدادى در المعتبر از الهى سخن داشتهاند
پنج دفتر در الهى
١- مقالة لثاوفرسطس فى ما بعد الطبيعة كه در نه فصل است و در ان از پارهاى از مسائل الهى ارسطو مانند جهان ديدنى و دريافتى و جنبش و هستى و ماده و صورت و مبادى و نيكى و بدى سخن مىرود و از انديشه فيثاغورس و افلاطون خردگيرى مىشود.
ان را اسحاق بن حنين ترجمه كرده و نسخه آن در ملك ١/ ٥٩٢٥ برگهاى ١- ١٤ و از سده ٥ و در بادليان ١٦/ ٩٥ اوسلى (١٤٢٢) از سده ١١ (فيلمها ١: ٥٥٨) هست.
٢- ثابت بن قرة حرانى (٢٢١- ٢٨٨) را نگارشى است كه در ان از آنچه ارسطو در ما بعد الطبيعة بروش برهانى و جز آنچه كه به روش اقناع آورده گفتگو و آنها را گزيده براى أبو القاسم بن عبيد اللّه وزير ياد كرده است. نسخه آن در شماره ١٢/ ٤٨٣٢ اياصوفيا برگهاى ٦٠ پ- ٦٢ پ هست (فهرست كراوزه ص ٤٥٦) عنوان آن چنين است «مقالة ثابت بن قرة فى تلخيص ما اتى به ارسطوطاليس فى كتابه فيما بعد الطبيعة مما جرى الامر فيه على مساقة البرهان سوى ما جرى من ذلك مجرى الاقناع كتبها للوزير ابى الحسين القسم بن عبد اللّه» سپس گفته است: «انما عنون ارسطاطاليس كتابه هذا فيما بعد الطبيعة لانه قصد فيه البحث عن جوهر غير متحرك و غير قابل للشوق الى شىء خارج عن ذاته».
او درين رساله بيشتر از «محرك اول» سخن مىدارد.
(فهرست فيلمها ١: ٤٦٨ ف ٤٣٧ ع ٨٧٥) ٣- شرح مطاطافوسيقا يا شرح الالف الصغرى از يحيى بن عدى (فهرست گرهارد اندرس ٣٨) كه شادروان استاد سيد محمد مشكات در ١٣٤٣ در تهران و عبد الرحمن بدوى در رسائل فلسفية از روى دو نسخه بوهار و تاشكند با آوردن ترجمه اسحاق و اسطاث در هامش در بنغازى در ١٩٧٣ چاپ كردهاند.
نسخههاى آن: دانشگاه ١/ ٢٩٢ (٣: ١٥٥) و ١٢/ ٤٩٠١ (١٤: ٣٩٧٤) كه از ان الفت اصفهانى بوده است، مدرسه مروى در رسائل اكابر حكماء ش ٨٧٥، ملى ٦/ ١٣٨٢ (٩: ٣٨٤)، مجلس ١٣٨٢ برگ ٤٤٧- ٤٧٦ و ١٥/ ١٣٧٦ طباطبائى ص ١٣/ ١٣٣- ١٨٠، فرهنگ اصفهان ٧/ ٢٨١٣ برگ ٧٦ پ- ٩٥