«علم الالهيات و نعتها و هو علم الشى‌ء المفارق للتجسد و الاله، فهو الهى و القول فيه نعت الالهيات» او «نعت الالهيات» را برابر «نعت الهيولانيات» مى‌آورد.

٧- يعقوبى در تاريخ (١: ١٣٢) ياد كرده است از «كتاب فى الكلام الروحانى فى التوحيد» (گفتار كلامرث ٤٣٤) در نخستين از صورت بى‌هيولى و قواى روحانى و پيوند آنها با قواى طبيعى كه با جنبش و يا بى‌آن باشند و از عقل و معقول و نفس كلى و فرود آمدن و آشكار شدن آن و در دومى از علة العلل و جوهر و ابداع سخن مى‌رود.

از دانشمندان ما كه از الهى ياد كرده و يا در ان نگارش دارند

١- كندى راست: ترتيب كتب ارسطوطاليس، الفلسفة الاولى فى ما دون الطبيعيات و التوحيد، ما فوق الطبيعيات، لا نهاية، عدل، استطاعة، عقل، عشق، تثبيت الرسل (ابن نديم ٣١٥ و ٣١٦).

٢- يعقوبى در تاريخ (١: ١٣٢) از دو دفتر الهى ارسطو ياد مى‌كند:

(١) الكلام فى الروحانى، (٢) التوحيد (گزارش كلامرث بر همين بند يعقوبى ص ٤٣١ و ٤٣٤) ٣- أبو بكر محمد بن زكرياى رازى را است: الهى، الوجود، جوهر، نفس، عشق، تدبير، دعوة النبي، دعاء، امامت، نيز سروده‌هاى او در علم الهى.

(ابن نديم ٣١٥ و ٣١٦- فهرست بيرونى ١٦ تا ٢٠) ٤- ابو زيد بلخى درگذشته ٣٢٢: اقسام العلوم، حدود الفلسفة، تفسير صدر كتاب السماء و العالم لابى جعفر الخازن، اقتناء علوم الفلسفة (بيهقى ش ٢٢- ابن نديم ١٥٣ و ٢٥٩ و ٣١١) ٥- ابن جلجل كه در طبقات الاطبا ٤ و الحكماء (٢٥) نوشته است: «و له فى التوحيد كتاب سماه الربوبية» ٦- ابو سعيد ارموى كه از اوست كتاب فى الالهى (بيهقى ش ٧٩) ٧- ابو سهل عيسى مسيحى گرگانى درگذشته ٣٩٠ استاد ابن سينا را اصناف العلوم الحكمية است و «تلخيص السماء و العالم لارسطو»