٣٥٠- فيلم دانشگاه ١: ٢٩٦) ١٠- التعليقات (مهدوى ٤٩) كه گويا در آن از فارابى در يادداشت‌نويسى و تعليق نگارى پيروى كرده باشد. آن را بهمنيار روايت كرده و لوكرى بر ان فهرست نوشته است، از سه نگارش آن يكى را بدوى چاپ كرده است.

١١- المباحثات (مهدوى ١٠٥) كه گفتگويهاى او با شاگردان برجسته‌اى مانند بهمنيار و ابن زيله در ان گذارده شده و آن را دو نگارش است كه يكى از آنها در شش مباحثه است، نگارش ديگرى از ان را در چاپ بدوى مى‌بينيم.

از اين دو دفتر به انديشه خود ابن سينا بهتر مى‌توان پى‌برد تا ديگر دفترها.

١٢- المبدأ و المعاد (مهدوى ١٠٦) كه گزيده‌اى از آغاز و انجام شناسى جهان را در آن مى‌بينيم و مسائل طبيعى و الهى با روش خاصى در ان با هم آميخته شده و نشان دهنده نگاهى است كه يك فيلسوف الهى خاورى به سراسر جهان دارد و در ان به راز بسيارى از مسائل فلسفى برمى‌خوريم. دانشمندانى چند مانند خواجه طوسى و اثير الدين ابهرى و ديگران از او پيروى كرده و رساله‌هاى كوچكى در اين زمينه دارند (فهرست منزوى) صدراى شيرازى هم از ان پيروى كرده و المبدأ و المعاد ساخته است كه به فارسى هم در آمده است (چاپ آقاى عبد اللّه نورانى). ترجمه فارسى مبدء و معاد ابن سينا از آقاى محمود شهابى در دانشگاه تهران چاپ شده است. گويا كهن‌ترين نسخه المبدأ و المعاد شماره ٣٢٦٨ احمد ثالث نوشته ٥٨٠ باشد (فيلمها ١: ٥٥١ ف ٩٦٧ ع ٣١٧٣) مبدء و المعاد را آقاى نورانى چاپ كرده است.

ابن سينا گذشته از اينها تك نگارى‌ها (منوگرافى) هم در بخشهاى گوناگون فلسفه دارد.

در منطق او را بيست دفتر كوچك و بزرگ است كه من در گفتارم درباره منطق ابن سينا (در هزاره دوم او) آنها را بر شمردم.

در رياضى او راست «الزاوية» (مهدوى ٨٠).

در خودشناسى و معرفة النفس او راست:

١- النفس على سنة الاختصار در ده فصل.

٢- النفس على طريق الدليل و البرهان در شانزده فصل چاپ اولكن در رسائل ابن سينا، و آن را دو ترجمه فارسى است.