٣- دانشنامه كه فارسى گونه‌اى از نجات است و او هم بدان نام فارسى داده و هم در برابر بسيار از واژه‌هاى فلسفى عربى كه در برابر واژه‌هاى يونانى و سريانى ساخته شده است واژه‌هاى فارسى بكار برده است درست مانند دانشمندان روزگار ساسانى كه واژه‌هاى فلسفى پهلوى و درى داشته و نشانه‌هاى آنها را در نگارشهاى فلسفى سريانى مى‌يابيم. اگر ابن سينا از آن دفترهاى پهلوى يا سريانى آگاه مى‌بود شايد بهتر مى‌توانست در اين زمينه كار كند و واژه‌هاى فارسى بيشترى بكار برد.

دانشنامه را ابو حامد محمد غزالى در مقاصد الفلاسفة به عربى برگردانده است (فرهنگ ايران زمين ٢: ٦٩) همه آن را هانرى ماسه فرانسوى و محمد آشنا به فرانسه برگرداندند، چاپ ١٩٥٨ پاريس (فرهنگ ايران زمين ٦: ٨٤- ٨٨ گفتار من درباره آن) آقاى مروج الهى آن را به انگليسى برگردانده است (چاپ ١٩٧٣ نيويورك).

٤- الحكمة العروضية كه نسخه ناقصى از ان در هست و بخش خطابه و شعر آن را محمد سليم سالم چاپ كرده است (مهدوى ٦٢).

٥- عيون الحكمة كه داراى منطق و طبيعى و الهى است و امام رازى آن را گزارش كرده است. متن آن را يك بار شادروان مجتبى مينوى در ١٣٣٣ در تهران و يك بار عبد الرحمن بدوى در ١٩٥٤ و يكبار اولكن در ١٩٥٣ چاپ كرده‌اند.

٦- الهداية كه گزيده گزيده‌ها و بسيار كوتاه و نمودارى از منطق و طبيعى و الهى را در آن مى‌بينيم (مهدوى ١٣٠) ٧- الحكمة المشرقية كه بخش منطق آن را يافته‌اند و در مصر چاپ شده است.

در اين دفتر است كه ابن سينا آشكارا روش دو بخشى را در منطق پيش گرفته است (گفتار من درباره منطق ابن سينا در كارنامه هزاره دوم او در تهران- فهرست مهدوى ٦٣) ٨- اقسام الحكمة كه ابن سينا در آن مانند كندى و ابو زيد بلخى و فارابى در احصاء العلوم و ابن هندو در المشوقة و مشكويه رازى در ترتيب السعادات (چاپ شده در هامش المبدأ و المعاد صدراى شيرازى چاپ سنگى تهران) به شناساندن گونه‌گونه دانشها و هنرها پرداخته است (مهدوى ٣٢) در آن (ص ١١٢) از پنج بخش الهى ياد شده است.