مى‌شود (گفتار دكتر مهدوى در آينده ٨: ٢٩٩) ٦- ابو الفرج ابن الطيب پزشك بغدادى كه ابن سينا در مباحثات سخت از وى خرده‌گيرى كرده است و او به گفته بيهقى نتوانسته است كه كار خويش را به پايان برد. ابن سينا را ردى است بر «القوى الأربعة» او (مهدوى ص ١١ و ١٣ و ١١٦ و ٢٠٨ و ٢٩٠، ش ٧٦ و ٢٠٥).

٧- ابو سهل مسيحى كه او الزاوية را در گرگان نزديك ٤٠٤ براى او نگاشته است (م ٨٠)- ابو الفرج ابن سعيد يمامى كه ابن سينا بر مقاله او ردى نوشته است (م ٧٧) ٨- ابو بكر ابو عبد الله برقى خوارزمى كه براى وى البر و الاثم و رسالة فى الصنعة را ساخته است (مهدوى ٤٠ و ٨٦).

٩- ابو سهل حمدوى كه «الباء» و «الحاصل و المحصول» را براى وى نوشته است (م ٣٩ و ١٧٦).

٩- ابو سعيد نامى كه شناخته نشده است و «سكنجبين» براى او است (م ٨١).

شيخ را نامه‌هايى است به ابو جعفر قاسانى و ابو طاهر ابن حسول و ابو الفضل بن محمود و ابو القاسم بن ابى الفضل (م ٧٩).

از يكى از متكلمان ياد كرده‌اند كه ابن سينا در پاسخ او درباره فضاء و وسعت و گستردگى جهان گفتارى دارد (ص ٢١ ديباچه اولكن- مهدوى ٢٥٢) و او در پرسش خود از سخن قاضى عبد الجبار معتزلى در گزارش كتاب المقالات و آنچه او از آن از بلخى در اين زمينه آورده است ياد مى‌كند و ابن سينا در پاسخ از هسيودوس سراينده يونانى و دمكريتس و لوكيپس نام مى‌برد، اين پرسش را گويا برخى از ميهنى دانسته‌اند. قاضى عبد الجبار همدانى شايد همان شيخ همدانى باشد كه ابن سينا در برابر او رساله‌اى درباره كلى نوشته است.

خرده‌گيرى از فلسفه ابن سينا

گويا نخستين كسى كه از فلسفه ارسطو خرده گرفته است يوحناى نحوى باشد كه او را گراماتيكوس (دستور زبان دان) و فيلوپونس (مجتهد، حريص، كاردوست) خوانده‌اند، او اسكندرانى بوده و آيين يعقوبى داشت.