توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٧ - وجه شبه و بيان آن

ين ايندو نمى‌باشد زيرا متكلّم قصد نكرده است بگويد زيد و اسد با يكديگر در اين معانى مشترك هستند بلكه وقتى گفته مى‌شود زيد كالاسد مقصود آنستكه امر مشترك بين ايندو صفت شجاعت ميباشد و بهرتقدير اشتراك طرفين تشبيه گاهى تحقيقى بوده و زمانى هم تخييلى مى‌باشد.

شرح فارسى‌

توضيح‌

قوله: و ذلك انّ الخ: يعنى و بيان ذلك.

قوله: و غير ذلك: مثل حدوث و متغير بودن.

قوله: تحقيقيّا: مقصود از آن اينستكه وجه شبه در هريك از مشبّه و مشبّه‌به بطور حقيقت و على وجه التحقيق مستقر باشد چنانچه در تشبيها زيد به اسد وجه شبه يعنى شجاعت در زيد و اسد بنحو حقيقت مشترك مى‌باشد.

قوله: او تخييليّا: يعنى اشتراك طرفين در وجه شبه بنحو تخييل و توهّم باشد چنانچه مثالش عنقريب انشاء اللّه خواهد آمد.

متن‌

و المراد بالتخييلى نحو ما فى قوله: