توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - تشبيه و شرح آن

بر ايشان با يكديگر شباهت دارند و همچين در مثال دوّم فعل آمدن هم براى زيد ثابت بوده و هم براى عمرو پس هردو در صدور فعل مجئ با هم شباهت دارند.

قوله: و المراد بالتّشبيه المصطلح اليه: مقصود تشبيهى استكه در عنوان بحث ذكر شده.

قوله: نحو رأيت اسدا فى الحمّام: مثال است براى استعاره تحقيقيّه.

قوله: انشبت المنيّه اظفارها: مثال است از براى استعاره بالكنايه.

قوله: من نحو لقيت بزيد اسدا: مثال است براى تجريد.

مؤلّف گويد:

استعاره تحقيقيه عبارتست از ذكر لفظ مشبّه‌به و اراده مشبّه همراه با قرينه‌اى كه دلالت كند از لفظ مزبور مشبّه اراده شده مانند مثال مذكور چه آنكه از لفظ [اسد] رجل شجاع يعنى مشبّه اراده شده و قرينه‌اى بر اين اراده لفظ [فى الحمّام‌] مى‌باشد.

و استعاره بالكنايه آنستكه در نفس مضمر نفسانى را به شيئ تشبيه نموده و اينمعنا را با لفظى كه دالّ بر آنست ابراز و اظهار نمايند مانند مثاليكه ذكر شد چه آنكه در مورد اينمعنا مرگ بحيوانى درنده در نفس تشبيه شده و در عبارت [انشبت المنيّه‌] بعنوان اظهار چنين تشبيهى ذكر گرديده است.

و تجريد عبارتست از اينكه در مقام مبالغه از امرى كه‌