توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧ - دلالت التزام و شرط آن

بهمين معنا (عدم اعتبار لزوم بمعناى بيّن كه اهل منطق مى‌گويند) اشاره كرده و مى‌گويد:

لزوم در دلالت التزام را بايد رعايت كرد اگرچه باعتقاد مخاطب بواسطه عرف يا غير آن باشد.

مراد از اين عبارت آنستكه لزوم معتبر در دلالت التزام بايد از امورى باشد كه اعتقاد مخاطب بسبب عرف عام آنرا اثبات كرده باشد چه آنكه از لفظ [عرف‌] و اطلاق آن، عرف عام فهميده مى‌شود.

و مقصود از [غيره‌] غير عرف عام يعنى عرف خاص مى‌باشد همچون شرع و اصطلاحات ارباب صناعات و غير آن.

شرح فارسى‌

توضيح‌

حاصل كلام مصنّف و شارح در اين عبارات شرح چهار نكته ميباشد:

١- معناى لزوم ذهنى.

٢- مقصود از [الزوم‌].

٣- فائده تقييد لزوم به ذهنى.

٤- مقصود منكرين لزوم ذهنى.

شرح نكته اول‌

لزوم يعنى وابستگى و اتصال و آن يا ذهنى است و يا خارجى و يا ذهنى و خارجى.

لزوم ذهنى فقط همچون لزوم بصر براى عمى.

و لزوم خارجى فقط مانند لزوم بياض براى شكر و سياهى براى كلاغ‌