توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٥٥ - خاتمه مبحث تشبيه

مشبه‌به اعلى از دوّمى است.

و گاهى بواسطه اختلاف ادات تشبيه مى‌باشد نظير:

زيد كالاسد (زيد مانند شير است) و كانّ زيدا الاسد (گويا زيد شير مى‌باشد).

كه در اين دو مثال، مثال اوّلى بملاحظه كاف كه اقوى ادات تشبيه است اعلى از دوّمى است.

و زمانى باعتبار ذكر تمام اركان يا بعضى از آنها مى‌باشد چه آنكه وقتى تمام اركان تشبيه ذكر شود، تشبيه در اينفرض ادنى مراتب بحساب مى‌آيد و اگر وجه شبه و ادات فقط حذف گردند اين فرض اعلى مراتب تشبيه محسوب ميشود و در غير اينصورت تشبيه در حدّ وسط واقع است.

برخى چنين پنداشته‌اند كه كلمه [باعتبار] در متن مصنّف متعلّق است به [قوّه مبالغه‌] و براساس چنين پندارى اعتراض نموده و گفته است:

در جائيكه تمام اركان تشبيه ذكر شوند هيچ قوّت مبالغه‌اى در تشبيه وجود ندارد.

ولى اين توهّم اساسش باطل است زيرا جار و مجرور همانطوريكه گفتيم به [اختلاف‌] متعلّق بوده و طبق اين تقدير اشكال و انتقاد ساقط است.

و بهرصورت اعلى مراتب تشبيه عبارتست از اينكه وجه شبه و ادات فقط محذوف بوده بدون اينكه مشبه در كلام حذف شده باشد مانند: